Język praedeneński

⚒️	Ten artykuł jest aktywnie rozwijany i autor prosi o cierpliwość. Jest to część projektu Kyon.

Język praedeneński Język starosynkarski Edenenos tao
Utworzenie:	Raceg 2021
Używany w (Kyon):	Państwo Maergalina † (Synkar), Królestwo Salladoru †
Regiony (Kyon):	Harensuran †
Liczba użytkowników (Kyon)	brak (język wymarły)
Sposoby zapisu:	Netgor, Prymitywne pismo Qin
Typologia:	fleksyjno-aglutynacyjny VSO/SVO
Klasyfikacja:	Języki sapsoedeneńskie Język agnasański Język praedeneński (starosynkarski)
Przykład
' Cust lara o rur vin, bǫ ois quoi vin. Cust attu o ǫto apdorsirium o eiwįkuus filam. Missaihor Deen uvin ordo. Cust ax solbar wįk ordam?
Lista conlangów

Zobacz też słownik tego języka.

Język praedeneński (praed. edenenos tao ['e̞.d̪e̞.n̪e̞.n̪o̞s̠ 't̪a.o̞]), zwany w niektórych źródłach językiem starosynkarskim, to ostatni wspólny przodek wszystkich języków edeneńskich, w tym języka salladorskiego, synkarskiego i gerańskiego. Wywodzi się on z rodziny języków sapsoedeneńskich.

Historia

Powstanie

Język powstał przez zmieszanie się języka przybyłych z Północy Kyonu Agnasanów z językiem mieszkającyh w Harensuranie Północnym Agrinów. Języki Agriński i Agnasański zapewne były spokrewnione, jednak w związku z brakiem jakichkolwiek śladów piśmiennictwa z tego okresu, ciężko wywnioskować cokolwiek o pierwotnym wyglądzie tych języków. Pewne jest jednak, że języki te musiały być podobne do siebie na tyle, aby mogło zajść szybkie ich połączenie w ten konkretny sposób, ale różne na tyle aby wprowadzić takiej skali nieregularności w deklinacji, jakie obserwujemy w języku praedeneńskim. Powównawszy bowiem język prasapski (spokrewniony z językiem praedeneńskim), można dostrzec drastyczne różnice w funkcjonowaniu rzeczowników.

Język praedeneński był głównym językiem państwa Maergalina. Próbowano zapisać go pismem qin, których dostosowanie doprowadziło do powstania alfabetu netgor, a zniego salladorskiego pisma néttor.

Rozwój

Język rozwinął się w języki potomne:

• Język salladorski
  • Języki postsalladorskie:
    • ...
• Język synkarski †
  • Język nowosynkarski
• Język gerański †
  • Język nowogerański
  • Język togorski †

Porównanie słów

Praedeneński	Salladorski	Gerański	Średniosynkarski
gabar	gâbhar	gabä	gabar
maer	mâr	më	mér
Arton	Ârthon	Äton	Arton
Ǫtkar	Ántar	Úkkä	Onkar
Istilles	Ithŷlle	Estíls	Stílleh
Celes	Céle	Celes	Celeh
netlind	néthlind	nellend	netlienn
huntae	húntâ	honté	xunté
quenna	pénnë	quenna	quénn
cem	cém	cé	cem
Vastram	Vâthram	Vastrá	Guastran
Sallador	Sâlladhor	Séldö	Sáldor
Sinkar	Sŷncar	Senkä	Sienkær
hiltar	hŷlthar	heltar	scieltær
Hirelin	Hŷrelin	Hylen	Scierelien
Gerdain	Gérdhén	Dzëdain	Gerdén
kynes	cûne	cene	kieneh
Warin	Vârin	Varen	Guarien
rilfǫdae	riffándâ	relfúdé	rielføndé
brįdae	brândâ	brándé	brindé
wįkwel	jâmpel	váquel	vinkvel
Ales	Âle	Áls	Aleh
bohares	bóre	búhre	bóxreh
Halfoarum	Halfórum	Halfuaró	Xalfórun
klǫdae	clándâ	klúdé	klondé
mero	mér	mero	mér
argaluo	*arghâlwë	ägaluo	argaluo
missand	mŷssand	messand	missænn
aesgor	âssor	ézgö	ézgør
aesgorre	*âssûrrë	ézgöre	ézgǿrr
netgor	néttor	neggö	neggør
Alesan	Âlesan	Élsan	Álzæn

Fonologia i zapis

Głoski

Spółgłoski	Dwuwargowe	Wargowo-Zębowe	Zębowe	Dziąsłowe	Podniebieniowe	Miękko-Podniebieniowe	Krtaniowe
Nosowe	m	(ɱ)	n	(n̠)	(ɲ)	(ŋ)
Zwarte	p b		t d		c	k ɡ
Labializowane						kʷ ɡʷ
Szczelinowe		f, v		s̠		x~h
Drżące				r
Boczne			l
Półotwarte	w				j

Samogłoski	Przednie	Środkowe	Tylne
Przymknięte	i ĩ	ɨ	u ũ
Centralne	e̞ ẽ̞		o̞ õ̞
Otwarte	a ã

Zapis

Łacinka

a	ą	b	c	d	e	ę	f	g	h
/a/	/ã/	/b/	/c/	/d̪/	/e̞/	/ẽ̞/	/f/	/g/	/h/ ~ /x/
i	(j)	į	k	l	m	n	o	ǫ	p
/i/, /j/	/j/	/ĩ/	/k/	/l/	/m/	/n/	/o̞/	/õ̞/	/p/
qu	r	s	t	u	ų	v	w	x	y
/kʷ/	/r/	/s̠/	/t̪/	/u/	/ũ/	/w/	/v/	/ks̠/	/ɨ/

Zbitka gu(V), czytana jest jak /ɡʷ/

Netgor

Netgor to alfabet wywodzący się ze znaków qin. Kształtem jego litery przypominają runy germańskie. Był to oficjalny system pisma cywilizacji Edenenów. Wyeowluował on w późniejsze edeneńskie systemy pisma, takie jak salladorski néttor, synkarski neggor czy gerański neggö.

Gramatyka

Jest to język w dużej mierze fleksyjno-aglutynaycjny. Rzeczowniki posiadają zauważalną, aczkolwiek prostą fleksję, zaś czasowniki są bliższe aglutynacji.

Rzeczownik

Rzeczownik ma cztery przypadki, dwie liczby i trzy rodzaje.

Deklinacja główna

Przypadki	Mianownik	Dopełniacz	Narzędnik	Wołacz	Liczba
Deklinacja I (męska)	–	–us	–i	–aem	poj.
	–au	–os	–ian	–um	mn.
Deklinacja II (żeńska)	–a	–us	–ir	–ǫ	poj.
	–an	–as	–ird	–ǫn	mn.
Deklinacja III a (nijaka)	–e / –o	–am	–i	–aem	poj.
	–en	–es	–ian	–um	mn.
Deklinacja III b (nijaka, r/l-tematowa)	–	–am	–i	–aem	poj.
	–on	–es	–ian	–um	mn.
Deklinacja IV (męska, nieożywiona)	–Vs	–Vus	–Vi	–Vs	poj.
	–Vn	–Von	–Vin	–Vn	mn.
Deklinacja V (nijaka)	–Ṽ	–Vų	–Vi	–Ṽ	poj.
	–Vn	–Von	–Vin	–Vn	mn.

ou/uo > o/u już we wczesnej fazie

Specjalne przyrostki

Przypadki	Mianownik	Dopełniacz	Narzędnik	Wołacz	Liczba
Końcówka typowo męska	–in	–inus	–ini	–i	poj.
	–en	–enos	–enian	–enum	mn.
Patronim męski	–an	–anus	–ani	–anaem	poj.
	–aen	–aenos	–aenian	–aenum	mn.
Patronim żeński	–al	–alus	–alir	–alǫ	poj.
	–ael	–aelas	–aelird	–aelǫn	mn.
Wartość abstrakcyjna	–uen	–enus	–eni	–enaem	poj.
	–enau	–enos	–enian	–enum	mn.

Przedimki

Występuje przedimek określony o w l.poj. oraz aen w l.mn.

Nie istnieje przedimek nieokreślony.

Czasownik

Pozycje słownikowe czasownika podaje się w bezokoliczniku.

Koniugacja

CZASOWNIKI PODSTAWOWE	TRYB OZNAJMUJĄCY						TRYB ŻYCZĄCO-ŁĄCZĄCY						TRYB ROZKAZUJĄCY
	Cz. teraźniejszy	Cz. ciągły	Cz. teraźniejszy powtarzalny	Cz. przeszły dokonany	Cz. przeszły niedokonany	Cz. przeszły powtarzalny	Cz. teraźniejszy	Cz. ciągły	Cz. teraźniejszy powtarzalny	Cz. przeszły dokonany	Cz. przeszły niedokonany	Cz. przeszły powtarzalny	Niski rejestr
I.SG.M	–au	–auor	–augan	–auheg	–auges	–augans	–eu	–euor	–eugan	–euheg	–euges	–eugans	—
I.SG.F	–anta	–antaor	–antagan	–antaheg	–antages	–antagans	–eanta	–eantaor	–eantagan	–eantaheg	–eantages	–eantagans	—
II.SG	–ar	–aror	–argan	–arreg	–arges	–argans	–er	–eror	–ergan	–erreg	–erges	–ergans	–ul
III.SG.PERS	–ah	–ahor	–ahgan	–ahheg	–ahges	–ahgans	–eh	–ehor	–ehgan	–ehheg	–ehges	–ehgans	—
III.SG.IMPERS	–ast	–astor	–astgan	–astheg	–asges	–asgans	–est	–estor	–estgan	–estheg	–estges	–estgans	—
I.PL.IN	–anni	–annior	–annigan	–anniheg	–anniges	–annigans	–enni	–ennior	–ennigan	–enniheg	–enniges	–ennigans	–uil
I.PL.EX	–avi	–avior	–avigan	–aviheg	–aviges	–avigans	–evi	–evior	–evigan	–eviheg	–eviges	–evigans	—
II.PL	–aem	–aemor	–aemgan	–aemmeg	–aemges	–aemgans	–eim	–eimor	–eimgan	–eimmeg	–eimges	–eimgans	–un
III.PL.PERS	–aih	–aihor	–aihgan	–aihheg	–aiges	–aigans	–eih	–eihor	–eihgan	–eihheg	–eiges	–eihgans	—
III.PL.IMPERS	–aist	–aistor	–aistgan	–aistheg	–aisges	–aisgans	–eist	–eistor	–eistgan	–eisteg	–eisges	–eistgans	—
Bezokolicznik	–ae	–aior	–aegan	–aeheg	–aeges	–aegans	–ei	–eior	–eigan	–eiheg	–eiges	–eigans	–ae

CZASOWNIKI NIEODMIENNE PRZEZ OSOBY	TRYB OZNAJMUJĄCY
	Cz. teraźniejszy prosty	Cz. ciągły	Cz. teraźniejszy powtarzalny	Cz. przeszły dokonany	Cz. przeszły niedokonany	Cz. przeszły powtarzalny
	–es	–eor	–egan	–eheg	–eges	–egans

Tryb łączący tworzy się tu z partykułą saer, zwykle stawianą po czasowniku.

Kopuła

Odmiana	TRYB OZNAJMUJĄCY				TRYB ŻYCZĄCO-ŁĄCZĄCY				TRYB ROZKAZUJĄCY
	Cz. teraźniejszy	Cz. teraźniejszy powtarzalny	Cz. przeszły	Cz. przeszły powtarzalny	Cz. teraźniejszy	Cz. teraźniejszy	Cz. przeszły		Niski rejestr
I.SG.M	cau / ir	caugan / irgan	gau	gaugan	cau / ir + saer	caugan / irgan + saer	geu	geugan	—
I.SG.F	canta / ir	cantagan / irgan	ganta	gantagan	canta / ir + saer	cantagan / irgan + saer	geanta	geantagan	—
II.SG	iar	iargan	gar	gargan	iar + saer	iargan + saer	ger	gergan	gul
III.SG.PERS	cuh / cu	cuhgan / cugan	gah	gahgan	cuh / cu + saer	cuhgan / cugan + saer	geh	gehgan	—
III.SG.IMPERS	cust / cu	custgan / cugan	gast	gastgan	cust / cu + saer	custgan / cugan + saer	gest	gestgan	—
I.PL.IN	ianni / iaus	iannigan / iausgan	ganni	gannigan	ianni / iaus + saer	iannigan / iausgan + saer	genni	gennigan	guil
I.PL.EX	iavi / iaus	iavigan / iausgan	gavi	gavigan	iavi / iaus + saer	iavigan / iausgan + saer	gevi	gevigan	—
II.PL	iam	iamgan	gaiam	gaiamgan	iam + saer	iamgan + saer	geiam	geiamgan	gun
III.PL.PERS	cuih / que	cuihgan / quegan	gaih	gaihgan	cuih / que + saer	cuihgan / quegan + saer	geih	geihgan	—
III.PL.IMPERS	cuist / que	cuistgan / quegan	gaist	gaistgan	cuist / que + saer	cuistgan / quegan + saer	geist	geistgan	—
Bezokolicznik	gae	gaegan	gaeges	gaegans	gei	geigan	geiges	geigans	gae

Strona zwrotna

Stronę zwrotną tworzy się przez przyimek ste.

Imiesłowy

Oamiana		Czas teraźniejszy	Czas przeszły	Czas przyszły
Czynne	Dokonany	–ad	–(h)ebbad	–mirrad
	Niedokonany	–and	–(h)eband	–mirand
	Powtarzalny
Bierne	Dokonany	–oeg	–(h)eboeg	–miroeg
	Niedokonany	–oegor	–(h)eboegor	–miroegor
	Powtarzalny

(h) oznacza reduplikację poprzedzającej spółgłoski

Zaimki

Osobowe

Odmiana		Mianownik	Dopełniacz	Narzędnik
I	SING.M	sih	cam	sihi
	SING.F	anta	antae	antir
	PLUR.IN	wei	weios	weiei
	PLUR.EX	sei	seios	seiei
II	SING	ią	ius	iei
	PLUR	sui	suios	suiei
	HONOR	re	reos	rei
III	SING.M	in	nus	ni
	SING.F	ha	hae	hir
	SING.N	or	ru	ri
	PLUR.M	en	nos	nian
	PLUR.F	han	hanos	hirn
	PLUR.N / PLUR.C	ori	ros	rian

Wskazujące

Odmiana		Mianownik	Dopełniacz	Narzędnik
SING	M	tal	talam	talei
	F	la	lam	lird
	N	on	nam	nei
PLUR	C (M/F)	le	lies	liei
	N	ne	nies	niei

Przymiotniki

Przymiotniki są nieodmienne i stawia się je obowiązkowo przed opisywanymi rzeczownikami. Stopień wyższy tworzy się poprzez partykułę erai, a stopień najwyższy przez przedrostek el–. Stopień wysoki (odpowiednik przysłówka bardzo) tworzy się poprzez przyrostek –a. Przymiotniki tworzy się poprzez dodanie przyrostka –us.