Historia Salladoru

⚒️	Ten artykuł jest aktywnie rozwijany i autor prosi o cierpliwość. Jest to część projektu Kyon.

Historia Salladoru, czyli historia narodu Salladorczyków, opracowana została w sposób wszechstronny przez uczonych salladorskich w 10789 EK w obszernej pracy „Âswin âbhar, czyli wielka historia Salladoru i poprawna względem nauki i prawd wiary” (sal. Âswin âbhar, ûttach sallâdhorelthârë ghâl áu sârdho ŷthísâr âthno arbherénisâr), napisanej na podstawie świętych ksiąg salladorskich oraz badań archeologicznych i antropologicznych. Dzieło to odbierane jest jako kontrowersyjne zarówno w środowiskach naukowych, jak i wśród części kapłanów atoneńskich, arcykapłan zaś nie wyraził na jego temat swojej opinii.

W poniższym artykule podane jest streszczenie tej historii, będące fragmentem wyżej wymienionej pracy.

Geneza Edenenów

Salladorczycy pochodzą z grupy ludów edeneńskich, których początki sięgają przybycia ludu Agnasanów z Kyonu Północnego, zwanego przez Antaradrimmenem (sal. Antaradhrŷmmen) do Harensuranu (sâl. Haréssuran) około roku 130 EA . Jedna z teorii głosi, że przyczyną ich migracji mogły być zmiany klimatu, jednak uczeni nie są co do tego zgodni.

Najpierw przekroczyli przesmyk Vathram, między Górami Srebrnymi (sâl. Halfórum), a górami zrębowymi Erwol. Założyli u Vathramu obozy, które z czasem przerodziły się w stałe siedliska. Szybko doszło do kontaktu między Agnasanami, a ludem zamieszkującym Harensuran Północny czyli Saliwerdum (sal. Salivérdhum), zwanym przez nich Agrinami. Z analizy genetycznej wynika, że Agrinowie byli podobni do Agnasanów, bardziej niż do innych ludów Harensuranu, a więc możliwe jest, że również kilka wieków wcześniej przybyli oni z Północy.

Klany Agnasanów z czasem zaczęły atakować Agrinów, których podbili. Podbój ten skutkował ich asymilacją z liczniejszym środowiskiem rolniczym. Agnasanowie zaczęli stanowić elitę nowopowstałego społeczeństwa, a miejscowi Agrinowie jego niższe warstwy. Głównym językiem stał się język praedeneński. Był to głownie przejęty od najeźdźców język agnasański z licznymi wpływami agrińskimi. Około 400 EK rozpoczęło się istnienie Edenenów jako osobnej jednostki politycznej. Lud ten zaczął nawiązywać kontakt i połączenia handlowe z sąsiadami leżącymi na południe od niego. Tego okresu sięgają początki państwowości edeneńskiej. Pierwszym ich tworem państwopodobnym było tzw. państwo Maergalina (sal. Ránd Mârghâlino, Mârghalŷrrand), którego umowną datę założenia wyznacza się na rok 501 EK . Jego władca nosił tytuł pana (praed. rǫdin, sal. rándin). Salladorczycy w późniejszych wiekach nazywali kraj w Saliwerdum mianem Fâdhor, co po salladorsku oznacza starą stronę. Zaś rodzimie kraj ten i państwo określano nazwą Synkar. Etymologia tego słowa jest nieznana. Stolicą państwa Maergalina i później Synkaru był gród, a później miasto Neltir, którego nazwa pochodzi z dawnego języka Agrinów.

Nie wszyscy jenak Edenenowie byli pod panowaniem władcy Synkaru. Na zachód bowiem od tego kraju mieszkali Geranie, którzy byli zorganizowani w luźną konfederację plemion.

Powstanie Salladoru

Rysunek schematyczny miecza z epoki (na obrazku pokryty patyną)

Sallador powstał jako kolonia Edenenów na Wyżynie Salladorskiej (sal. Sallafórum), założona przez ośmiu członków Złotego Bractwa w XII wieku EK. Symboliczna data jego założenia to rok 1106 EK . Władca nowego państwa koronował się na króla tytułem Vélemin, zapożyczonym z jednego z języków miejscowych Wyżyny. Jego stolica stał się gród Fórthir. W związku z oddaleniem kolonii od macierzy, w roku 1503 EK ta ogłosiła swoją pełną niepodległość od Synkaru i zbrojnie obroniła tego tytułu. Następne lata wyznaczał zbrojny podbój całej wyżyny Sallaforum, przepędzenie lub asymilacja miejscowej ludności i ugruntowywanie pozycji Edenenów w tym regionie. Dodatkowo w związku z pełnoskalową rewolucją religijną i oficjalną schizmą, skutkującą powstaniem Kultu Âthonéna, władca nazwał się Świętym Królem (sal. Âr-Vélemin). Rok 1510 EK , czyli rok zwycięstwa nad Synkarem to symboliczna data, od której Królestwo Salladoru potęgą przerastać zaczęło Synkar.

Pierwszym królem był Ántar Ârrothan, po nim zaś jego brat Vârin rozpoczął dynastię Vâranów. Sam Kult Âthonéna również coraz bardziej zwiększał obszar swojego występowania, choć nadal jego głównym ośrodkiem pozostawał Sallador. Religia ta była wtedy jednak w swoim prymitywnym stadium.

Król salladorski zaczął być uznawany za najważniejszego, aczkolwiek istniała rywalizacja z Synkarem. W roku 1659 EK powstała Konfederacja Edeneńska (praed. Edenenos Klǫda, sal. Clándë Edhéneno). Składała się ona z Państwa Synkarskiego, Królestwa Salladoru, Królestwa Litimy oraz Królestwa Haruru.

Dzieje wspólnoty edeneńskiej

Wojny Boerińskie

Pierwsza wojna

W roku 1794 EK Edenenów napadła koalicja plemion z Kyonu Półnoncego oraz z gór Erwol, zwanych przez Edenenów Boerinami (od praed. boer — koszmar), która mocno wryła się w pamięć narodu. Walczyli oni bowiem bardzo brutalnie i dokonywali ludobójstw na ludności edeneńskiej. Niektórzy uważali ich nawet za demony. Najpierw przepędzili oni Geranów z zachodniego Saliwerdum do Synkaru, a później zaczęłi atakować sam Synkar.

Sukcesja salladorska

Wtedy 230-letni król Salladoru Cânnemin Riémmisan abdykował, zostawiając tron swojemu synowi Âbhrinowi. Âbhrin zaś, wysłany na wojnę, zginął w walce z Boerinami w tym czasie, jednak z powodu zamieszania związanego z najazdami nie było jasne czy Âbhrin był koronowany czy też nie. W związku z tym ciężko było rozstrzygnąć czy królem powinien zostać Gŷlwar Cannéminan, czy Ârchan III Âbhrinan. Stało się to przyczyną okresu bezkrólewia, które trwało aż do śmierci Gŷlwara w roku 1801 EK . Interreksem był wtedy arcykapłan Érwar Elthûrinan Âlanil. Po śmierci Gŷlwara królem został Ârchan III — jedyny syn Âbhrina. Ârchan jednak zginął bezdzietnie z rąk swojego kuzyna Ârwelina Gŷlwarana w roku 1806 EK . Ârwelin Bratobójca jednak mimo swojej zbrodni okazał się ratunkiem dla Konfederacji, gdyż pod jego sprawną organizacją udało się skutecznie odeprzeć atak Boerinów i zwiększyć morale jej narodów.

Opór

Odtąd Edeneni dużą wagę zaczęli kłaść na skuteczny odwet. Rozpoczął się plan umocnienia granicy północnej i podboju północno-wschodniej części Erwolu, któremu przewodził Ârwelin, poświęcając mu całe swoje życie, a który rozciągał się na następne prawie cztery stulecia. W roku 1823 EK rozpoczął się oficjalny kontratak Edenenów przeciwko Boerinom. Najpierw zajęto Geranię i oddano pod kontrolę Ârthora Antŷmasana, a następnie podjęto działania, których celem było głównie zastraszenie mieszkańców gór Erwol. Ta data wyznacza rok rozpoczęcia wielkiego oblężenia tych gór.

W następnych latach, wyniku wieloletniej wojny, niszczenia gospodarki górali i wojny psychologicznej, opór był łamany. W roku 1857 EK twierdza Kabir dostała się w ręce Edenenów, jednak zaledwie rok później górale odbili ją z ich rąk. Tak samo stało się z twierdzą Nalaktar w latach 1889 EK i 1891 EK oraz w 1894 EK i 1895 EK . Po tym czasie najazdy Edenenów ustąpiły. Jednak wtedy w odwecie górale zaatakowali w roku 1932 EK pozostawiając po sobie kolejną fale druzgocących zniszczeń.

Następnie w roku 1998 EK nastąpił przełom. Mocny atak Konfederacji skutkował zdobyciem twierdzy Kabir, która już nie trafiła spowrotem w ręce górali wschodnioerwolskich w czasie tej wojny. W 2012 EK padła twierdza Nalaktar, a po niej w 2031 EK twierdza Baram. Lud z nią związany, zwany Baramidami sprzymierzył się z Edenenami przeciwko swoim sąsiadom z twierdzy Rokam. Rokam padła w 2035 EK , a pozostałe posterunki do 2064 EK całkowicie poddały się Edenenom. Wschodni Erwol jako Rimummen wszedł formalnie w skład Konfederacji w roku 2059 EK .

Edeneni podzielili terytorium Rimummenu na cztery prowincje: Kabir, Nalaktar, Rokam i Baram, ktǫrych nazwy pochodza od twierdz. Granice Geranii rozciągnięto aż pod zbocza gór, co spowodowało, że sama twierdza Rokam stała się enklawą prowincji Rokam.

Druga wojna

Mapa państewek Edenenów w epoce brązu.

W roku 2141 EK jednak wybuchło powstanie górali na zachodnich rubieżach Rimummenu. Powstańcy nie godzili się na ograniczanie ich kultury, które forsowali Edeneni. Bowiem władze Rimummenu zasiedlały ten kraj edeneńskimi (a przede wszystkim gerańskimi) osadnikami, a znajomość dialektów edeneńskich, a szczególnie prestiżowego języka praedeneńskiego gwarantowała zwiększenie statusu społecznego. Górale zaś chcieli swoją kulturę, religię i język zachować. Krwawe powstanie, w wyniku którego zginął syn króla Ârchana IV, zwalczono w roku 2171 EK . Ta data wyznacza koniec wojen boerińskich.

Następne wieki

W kolejnych wiekach miejsce miały następujące wydarzenia:

• Wojna, mająca miejsce od 2270 EK do 2316 EK między Geranią, a nieznanym ludem Hareńsko-Surańskim, zwanym Bardel, który zaatakował od południa, zakończona podbiciem i skolonizowaniem części ich terenów. Tak powstały państewka Almen i Askar.
• Wojna Geranii z przybyszami z Północy, chcącymi przedostać się przez Vathram, mająca miejsce od od 2301 EK do 2319 EK , zakończona przepędzeniem najeźdźców.
• Wojna Synkaru z Nuweńczykami z Gór Srebrnych, mająca miejsce od 2454 EK do 2470 EK , zakończona podpisaniem tzw. Bezkresnego Pokoju (praed. Aeuros Solum) i zacieśnieniem współpracy handlowej między nimi, a Konfederacją.
• Drugi zmasowany atak północnych barbarzyńców, mający miejsce od 2571 EK do 2580 EK .
• Powstanie niewolników w Litimie, mające miejsce od 2595 EK do 2606 EK .
• Wojna domowa między Synkarem, a Geranią, toczona między 2612 EK , a 2628 EK . Synkaranie bowiem mocno ingrowali w sprawy wewnętrzne Geranów. Geranie w odpowiedzi na to splądrowali kilka Synkarskich wiosek. Wojna zakończyła się krwawą rzezią, po której król Salladoru wkroczył jako rozjemca i podpisany został układ o braku wzajemnej ingerencji oraz wynagrodzone zostały straty materialne.
• Rozruch heretycki Arwéndâina Hŷlthina w Harurze przeciwko władzy kapłanów atoneńskich, mający miejsce od 2689 EK do 2703 EK , zakończony bratobójczą czystką dysydentów. Mimo wszystko nie udało się władzom Haruru pozbyć wszystkich hereyków i przez długie wieki odtąd żyli oni w ukryciu.
• Wojna Rimummenu z góralami erwolskimi, mająca miejsce od 2701 EK do 2730 EK . W jej wyniku Rimummen stracił część terenu.
• Odbicie utraconych ziem z rąk górali w latach 2739 EK do 2745 EK i walki z pojedynczymi bojówkami aż do roku 2801 EK . Zajęcie kolejnych ziem w Erwolu i podział Rimummenu na Państwo Kabiru i państwo Rokamu.

Przez te lata we znaki dawały się również łupieżcze napady różnych ludów od strony morza. Starano się więc wzmacniać brzegi, budując fortece w strategicznych miejscach. Mimo wszystko jednak wojna z takimi piratami trudna była do prowadzenia.

W tym czasie coraz bardziej rozpływała się jedność Edenenów, a Sallador był przez długi czas głównym ośrodkiem działań dyplomatycznych, i na jego rozwój kładziony był duży nacisk. W związku z podbojem wschodniego Sallaforum leżał on bowiem w centrum całej Konfederacji. Wokół zaś konfederacji powstały również liczne twierdze i linie umocnień, zwłaszcza na granicach.

• Urwar na północy.
• Formenur na wyżynie Sallaforum oraz dalej wgłąb niej Elchasur.
• Rimummenur w górach Erwol.
• Calas na południu.

Dodatkowo górale z Sallaforum stopniowo i w większości drogą pokojową oraz z własnej woli asymilowali się z Edenenami z Salladoru, Litimy i Haruru. Wojownicy z ich narodu, zwanego przez Salladorczyków Elchasenami byli bardzo cenieni. Jednak mieszanie się Elchasenów z Edenenami uznawane było za niszczenie czystości rasy w związku z różnicami anatomicznymi, toteż ich pula genetyczna pozostała w większości zamknięta, choć przejęli język i kulturę. Edenenów w tamtym okresie cechował skrajny rasizm wobec innych mieszkańców Harensuranu, którzy nie pochodzili, jak oni, z Północy. Największa populacja Elchasenów żyła w Harurze, zaraz za nią była Litima oraz Sallador. Na samej wyżynie rasizm był więc najmniejszy.

Katastrofa Farandyjska i wieki ciemne

Edeneni brąz pozyskiwali za pomocą szlaku, rozciągającego się od Gór Srebrnych, pod górami Erwol, aż do Baume, między Dachem Świata, a Erwolem. Inne zaś towary były na obszarze Harensuranu dostępne i cyrkulowały między ośrodkami handlowymi w sposób samowystarczalny dla regionu. Katastrofa Farandyjska, w tym wybuchy wulkanów na południu uderzyły w gospodarkę na tyle, by wywołać klęskę głodu, koło roku 2803 EK . Po tym nastąpiła poważna katastrofa, która doprowadziła do rozbicia Konfederacji Edeneńskiej, konfliktów o zasoby i osłabienia pozycji obecnych elit. Górale erwolscy zorganizowali się i odbili Rimummen z rąk Edenenów w 2809 EK . Zwiastowało to kolejne lata walk o te terytoria, na których żyło już wielu Edenenów, a zwłaszcza Geranów. Elchaseni zaś uciekli na południe i zmieszali się z innymi pouplacjami lub wymarli. Również nasiliły się napady od strony morza oraz ataki barbarzyńców z Północy. Jednymi z nich byli Huryni, którzy zajęli Geranię, część Synkaru oraz Almen. Synkar, Askar i nizinna część Salladoru zaś w 2825 EK podbite zostały przez Nuweńczyków, którzy róznież splądrowali i zajęli liczne tereny wybrzeży byłej Konfederacji i całego Harensuranu oraz części wschodniego Sallaforum. Askar zaś opustoszał. Dawna i główna politeistyczna religia Edenenów, której Kult Âthonéna był w tamtym czasie jedynie odłamem, traciła zaufanie ludzi. Bogowie bowiem nie obronili Konfederacji od zniszczeń i najazdów. Najeźdźcy również niszczyli miejscowe miejsca lub zamieniali na swoje świątynie. Kapłani atoneńscy tłumaczyli to tym, że lud nie posłuchał ich wołania i nie wywyższył Âthonéna wśród innych bóstw. Doświadczawszy różnych wizji obiecywali, że jeśli Edeneni przejdą na ich religię, nastąpi złoty wiek dla wszystkich edeneńskich narodów. Skutkowało to późniejszym przejęciem atonenizmu przez znacznie większą część populacji Edenenów, niż miało to miejsce dotychczas i wzrost potęgi Salladoru. Do tej pory była ona bowiem popularna głównie na wyżynie Sallaforum. Po Katastrofie zaś Synkar, kolebka całej cywilizacji, zaczął coraz bardziej tracić na znaczeniu względem Salladoru, którego to lud, wraz z ludem Litimy części Haruru, zdołał się w znacznym stopniu obronić.

Fragment glinianego naczynia z wizerunkiem kobiety, datowany na XXXVII w EK, znaleziony w ruinach niedaleko Esér Chura.

Godło Wszechkrólestwa Salladoru z czasu złotego wieku.

Odbudowa

Około roku 3000 EK ludy Salladoru, Litimy i Haruru zaczęły odbudowywać swoje struktury państwowe.

Około roku 3100 EK ludy te założyły Konfederację Sallaforum, złożoną z królestw Salladoru, Litimy i Haruru. Język salladorski stał się ich lingua franca. Przyjęli również tożsamość salladorską, blisko związaną z atonenizmem, który stał się religią państwową.