Ly̆fą Ąküén

✅	Niniejszy artykuł dotyczący Kyonu jest kompletny i jest ukończony.

Ly̆fą Ąküén Ly̆fą Ąküén

Wioska Ly̆fą Ąküén to jeden z najlepiej zachowanych przykładów darmijskiej architektury. Położenie Ly̆fą Ąküén na mapie Kyonu Wschodniego Język {{{Język}}} Lokalizacja Kyon Wschodni Krainy Saszkuigodia Państwa Szyszenia (Monarchia Olsów) Największe miasta {{{Miasta}}} Narody {{{Narody}}}

Ly̆fą Ąküén (ols. Ly̆fą Ąküén [l̪ɯ́͜ɯ̀fãɯ̯̃ ãɯ̯̃kʷé̞n]) — duża kamienna osada z wczesnej epoki brązu, zbudowana przez cywilizację darmijską w okresie ranszadzkim i znacząco rozbudowana w okresie tarwaskim. Osada ta została jednak całkowicie opuszczona po upadku cywilizacji darmijskiej, prawdopodobnie gdzieś pomiędzy 12700 a 12100 p.r.w. Ly̆fą Ąküén znajduje się na terytorium Szyszenii, na granicy Księstwa Łubaszadzkiego oraz Księstwa Huwskiego, u podnóży Gór Tełatryjskich.

Pełne rozmiary osady nie są znane, nie można więc ocenić ile znajdowało się w niej domostw ani ile osób mieszkało w niej podczas jej rozkwitu. Kwestia ta wymaga dalszych badań badań oraz zakrojonych na szeroką skalę wykopalisk archeologicznych. Znana jest jedynie niewielka część stanowiska, jednak już ona sama czyni z Ly̆fą Ąküén najbardziej kompletny i najlepiej zachowany na całym Kyonie Wschodnim przykład osady poprzedzającej czasy Wschodu Starożytnego.

Odkryta dotychczas część stanowiska składa się z ruin okrągłego budynku, prawdopodobnie wieży, a także 10 ściśle skupionych ze sobą domów, zbudowanych wokół wspólnej drogi (lub też tunelu, droga jest bowiem zakryta). Budynki są zaokrąglonymi ziemiankami lub półziemiankami, zbudowane są w ziemno-glinianych "formach" zapewniających wsparcie kamiennym ścianom. Ściany postawione zostały bez użycia zaprawy.

Wszystkie odnalezione dotychczas domy zaopatrzone były w pełen zestaw kamiennych mebli, takich jak łóżka i szafki, a także w znajdujące się na środku pokoju kwadratowe kamienne paleniska. Co więcej, osada Ly̆fą Ąküén mogła pochwalić się prymitywnym systemem kanalizacyjnym, wraz ze znajdującymi się w każdym budynku (oprócz wieży) toaletami i odpływami. Można było spłukiwać nimi odpady do płynącej niegdyś w pobliżu rzeki Ŝvaeryazhi.

Nazwa

Etymologia

Nazwa Ly̆fą Ąküén pochodzi z języka olseskiego, oznacza natomiast tyle co "kamienne domy" (ly̆f ly̆f "dom", ąküén ąküén "kamień"). Jak można się domyślić, etymologia tej nazwy jest czysto deskryptywna. Pochodzi z czasu pierwszego od upadku cywilizacji darmijskiej częściowego odkrycia tej starożytnej osady, co miało miejsce w roku 8839 EK , kiedy to grupka szyszeńsko i olsojęzycznych uchodźców schroniła się w jej ruinach przed najazdem kauradzkich nomadów.

Zamieszkujący pobliską Ezję użytkownicy języka tarszyjskiego od dawna nazywali obszar opodal lokalizacji Ly̆fą Ąküén jako RIONSYDƏE Rionsydèe. Etymologia tej nazwy nie jest znana. Spekuluje się, że może być ona bardzo stara i sięgać jeszcze czasów Wschodu Starożytnego. Wskazuje na to fakt, że podobne pochodzenie zdaje się mieć również nazwa tambimska. Kauradzki termin ‍‍‍‍ᡘᡇ‍ᡈ‍ᠨ᠋‍ᠴ‍ᠧᠳ Ğoonzıd zapożyczony jest bezpośrednio z tarszyjskiego.

Nazwy w językach obcych

Język	Nazwa
Języki kyońskie
olseski	Ly̆fą Ąküén Ly̆fą Ąküén /l̪ɯ́͜ɯ̀fãɯ̯̃ ãɯ̯̃kʷé̞n/
szyszeński	-
tambimski	-
tarszyjski	RIONSYDƏE Rionsydèe /ʁi'ɔ̃nsyd:ə͜ɛ/
kauradzki	‍‍‍‍ᡘᡇ‍ᡈ‍ᠨ᠋‍ᠴ‍ᠧᠳ Ğoonzıd /ɢɔ:n'zɯd/

Historia

Ly̆fą Ąküén zamieszkiwane było przez blisko 5000 lat, w okresie od 17500 lat p.r.w. do około 12500 lat p.r.w. Żadne ślady nie wskazują na to, by osada została spalona, zniszczona przez działania zbrojne lub inną katastrofę, w wyniku której śmierć ponieśliby jej mieszkańcy. Zamiast tego, wygląda na opuszczoną. Co więcej, doskonały stan zachowania się Ly̆fą Ąküén wynika z szybkiego przykrycia osady warstwą ziemi i błota. Nie wiadomo jak do tego doszło. Jedna z teorii mówi o celowym zakopaniu osady przez jej mieszkańców w celu rytualno-religijnym przed jej opuszczeniem. Inni badacze sugerują trzęsienie ziemi lub nagłe ulewne opady deszczu, które sprowadziły na osadę lawinę. W takim scenariuszu mieszkańcy musieli jednak opuścić osadę już wcześniej, nie znaleziono bowiem żadnych szkieletów.

Ly̆fą Ąküén zostało odkryte po raz pierwszy w roku 8839 EK , gdy grupka uchodźców uciekających przed Kauradami z Księstwa Huwskiego, przekroczyła granicę Księstwa Łubaszadzkiego kierując się w stronę widniejącego na horyzoncie masywu Gór Tełatryjskich. Według późniejszej legendy, uciekinierzy prowadzeni byli przez mężczyznę imieniem Ty̆riḱŏ (Ty̆riḱŏ [t̪ɯ́͜ɯ̀rikʼó͜ò], najprawdopodobniej z olseskiego Ty̆rŏḱ ty̆rŏḱ "stary, dawny"). Twierdził on, że we śnie objawił się mu Húfaré i nakazał poprowadzić ludzi ocalałych z kauradzkiego rajdu w stronę gór, gdzie "kamienie dadzą im schronienie". Po kilku dniach marszu Húfaré ponownie objawił się we śnie Ty̆riḱŏ. Ogłosił koniec marszu i nakazał kopać w tym miejscu, w którym się zatrzymali. Wkrótce spod łopat wędrowców wyjrzało wejście do kompleksu złożonego z korytarza i 5 dużych kamiennych domów.

W roku wspólnym Ly̆fą Ąküén zamiewszkiwało około 30 osób. Społeczność ta istniała kolejne 155 lat, aż do roku 8994 EK . Doszło wtedy do wielkiej kauradzkiej inwazji na Monarchię Olsów. Wiele osad w zachodniej Szyszenii zostało splądrowanych. Znaczne obszary poddane zostały depopulacji, przemieniając się w równiny i pastwiska dla kauradzkich wieżchowców. Nie wiadomo jaki dokładnie los spotkał niewielką społeczność z Ly̆fą Ąküén, jednak jakiekolwiek ślady jej zamieszkiwania (czy to archeologiczne, czy wzmianki w tekstach pisanych) urywają się w tym okresie.

Wiele stuleci później doszło do ponownego odkrycia Ly̆fą Ąküén. Lokacja ta szybko stała się jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych Kyonu Wschodniego. Początkowo odkryto 5 domów zamieszkiwanych przez społeczność Ty̆riḱŏ, następnie zaś wieżę i kolejne 5 domostw, znajdujących się w głębszej części korytarza. Jest wielce prawdopodobne, że pełen rozmiar Ly̆fą Ąküén jest kilkukrotnie większy niż odkopane dotąd części.

Galeria

• 
  Wnętrze zamieszkiwanego w roku wspólnym domu, widoczne kamienne półki.
• 
  Ly̆fą Ąküén to niesamowity przykład doskonale zachowanej darmijskiej architektury cyklopowej, w której kamienne mury stawiane były bez użycia żadnej zaprawy.
• 
  Centralna ulica osady w najwęższym miejscu.
• 
  Plan odkopanej do tej pory części stanowiska archeologicznego Ly̆fą Ąküén. Widoczna koncentracja budynków wzdłuż centralnego korytarza lub ulicy.