Zongepajczycy

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zongepajczycy, Zongepajowie (zon. żongěsla [zonɣɛslʌ]) to lud z gammajskimi korzeniami, zamieszkujący pierwotnie Kotlinę Zongepajcką, potem ich tereny władzy dotarły też do Onigammai. Posługiwali się wczesnymi językami zongepajckimi, z czego najbardziej wpływowy był język liturgiczny. Są dosyć dobrze podświadczeni jak na swój okres ze względu na zachowany pewien zakres tekstów w języku zongepajckim. Dotyczą one jednak głównie najważniejszych spraw państwowych i religii. Liczne brakujące informacje są uzupełniane przez badanie genetyczne, archeologię i próby rekonstrukcji z ludami potomnymi.

Pochodzą od Pragammajów, jednak na ich rozwój wpłynął znany substrat Darkajski oraz drugi, bliżej nieokreślony w wczesnym okresie.

Za okres życia Zongepajczyków uznaje się okolice 400 PG (stałe zasiedlenie przez Zongepajczyków większej części kotliny) - 1500 PG (podział na Zongepajczyków Północnych i Zongepajczyków Południowych w wyniku wojen zongepajcko-darkajskich).

Etymologia

Nazwa żongě jest nieregularnym skróceniem słowa żongěpai oznaczającym zachód, zaś samo to słowo ostatecznie wywodzi się z pragammajskiego *zaunghabii "zachód słońca". Jest spokrewniona z rzeczownikiem żona "siedziba, dom" czy czasownikiem szoněj "padać, opadać". Istnieje kilka koncepcji co do pochodzenia nazwy. Pierwsza sugeruje że nazwa wywodzi się od tego, że pierwotnym kierunkiem wędrówki Zongepajczyków było właśnie zachodzące słońce, dopiero pod wpływem innych czynników skręcili nieco na południe. To by też tłumaczyło zmianę znaczenia zachód > dom. Inna teoria zakłada, że nazwa pochodzi od momentów ataków na plemiona Darkajskie, czyli okolice zachodu słońca w celu utrudnienia wykrycia siebie. Jeszcze inny pomysł mówi że nazwa bierze się od kultu zachodzącego słońca, jednak na to są liczne dowody mogące obalić tą teorię.

Historia

Przybycie Zongepajczyków do Kotliny

Trasa wędrówki Zongepajczyków

Początkowo Zongepajczycy osiedlili się niedaleko na północ od kotliny, o czym świadczą szczątkowe dowody archeologiczne. Stamtąd prawdopodobnie rozpoczęli łupieżcze wyprawy na południe, na tereny darkajskie. Jednak z czasem pojawił się nowy rodzaj wypraw, kolonizacyjne (chasĺěp [xʌsʎɛp]), które spowodowały osiedlenie się Zongepajczyków w centralnej części Kotliny. Z czasem doszło do konfliktów między tubylcami a Zongepajczykami, co spowodowało liczne działania zbrojne. Ostatecznie wygrali Zongepajczycy, którzy na stałe opanowali centralną część rejonu. Jednocześnie w wyniku napływu innych ludów gamajskich - Naumów i Nianyjczyków - oryginalne siedziby Zongepajczyków zostały przez nich opuszczone i w większości przybyli do reszty ludu znajdującego się w kotlinie. Od tego momentu można mówić o zongepajckiej odrębności plemiennej.

Rozszerzanie wpływów

Do około 600 PG sytuacja z Darkajczykami się uspokoiła aż do ok. 1300 PG. W tym czasie Zongepajczycy poszerzyli swoje terytorium o małoludny ówczas południowy zachód kotliny. O starości tej kolonizacji dowodzi ogromna odmienność dialektów zachodnich (z prazachodniozongepajckiego) od reszty (które wywodzą się z ludowej zongepajszczyzny), co widać w takich różnicach jak sagai-þaje, jisłě-siþłă, mahta-bastă czy gahan-ğã.

W okolicach 900 PG Zongepajczycy zaczęli osiedlać północno-zachodnie tereny kotliny. Większość nowych osadników pochodziła z centralnej części.

Około 1250 PG stosunki między ludami darkajskimi a Zongepajczykami znów się zaostrzyły. Rozpoczęło to ogromną wojnę Zongepajcko-Darkajską. Jak się okazało, Zongepajczycy zajęli nie tylko resztę południowej części kotliny, ale dotarli daleko za Rzekę Południa (zon. Amas'zaz Zajas, pdr. Amāsifi Kacapъ) aż pod pustynne tereny krainy - Onigammai. Nowe tereny zaczęły być kolonizowane. Później jednak doszło do powstania darkajskiego, które zakończyło się częściowym sukcesem. Znaczna część terenów na południe od Etsyr (zon. Etsiru, pdr. Hanьfi Wattatta) została utracona, ale ta część która znalazła się głębiej w lądzie przetrwała i utworzyła odłam Zongepajczyków Południowych. Rozpad wspólnoty tych dwu grup nastąpił około 1500 PG.

Warto zauważyć, że najbardziej północna część kotliny nigdy nie trafiła pod Zongepajcką dominację.

Kultura i społeczeństwo

Rolnictwo

Chociaż Zongepajczycy zamieszkiwali górski teren, to tereny wokół jezior oraz wzdłuż rzeki Sagary i Zongeonu były bardzo żyzne, co pozwoliło się rozwinąć rolnictwu. Uprawniano przede wszystkim żyto (jatka) oraz jęczmień (anchorat), rzadziej pszenicę (chasľorat). Powszechna była też uprawa różnych ziół, a także marchwi (okhasľot).

Dużą role odgrywała też hodowla zwierzyny. Najważniejsze z nich to krowy (agwanosla), owce (zasluslu), kozy (achėporoslo) i kury (tusnoslu). Z wyjątkiem owiec były hodowane zarówno w celu dóbr produktywnych jak mleko (azěł) czy wełna (khachši), jak i w celu zdobycia mięsa (raszukh). Mięso zdobywano również z polowań, szczególnie na niedźwiedzie (faušinosľi) oraz dziki (awėľišosľi). Zwierzęciem hodowlanym o szczególnym znaczeniu były ponadto konie (wakhatunoslu), będące symbolem bogactwa.

Wojna

Starając się o utrzymanie pobytu w Kotlinie, Zongepajczycy uzyskali wysokie doświadczenie w wojnie. Efektem tego było ponadto posiadanie dużego arsenału broni: przede wszystkim do broni należał topór (mino), włócznia (haslošėn), łuk (xera) z strzałami (opfasla), ale przede wszystkim nowo poznany miecz (džaum). Te głównie bronie były znane też pod wspólną nazwą chuł. Rzadziej używano broni "gorszych", takich jak dzida (wislopfan). W walce używano także tarczy (aľora), bardzo często wykonanej z metalu (tězě) lub, rzadziej, drewna (firun), na którą obijano skórę (ðasłaupaslo).

Mimo to, Zongepajczycy nie toczyli zbytnio wojen w celach łupieżczych. Najczęściej przyczyną była chęć odwetu na innych ludach kotliny, a także jako forma obrony, dzięki czemu większość ludzi była w stanie chwycić za broń. Obowiązek posiadania broni w każdym miejscu zamieszania (nuszěslosziz) był szanowany i przestrzegany. Czasem jednak zdarzały się przypadki wypadów wojsk po łupy, głównie do Onigammai.

Handel i transport