Języki zongepajckie

Z Conlanger
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Języki zongepajckie to podrodzina językiw gammajskich wywodząca się z starozongepajszczyzny. Charakteryzują się przynależnością do grupy peryferyjnej (brak zmiany [ɣ] > [ŋ]), slotacyzmem, przesuwką spółgłosek i szykiem SOV. Na języki te mocny wpływ miały Języki darkajskie.

Cechy charakterystyczne

  • slotacyzm, czyli zamiana pgm. *r na *łł i potem zazwyczaj na *sl;
  • przesuwka spółgłoskowa - bezdźwięczne szczelinowe stają się afrykatami, bezdźwięczne zwarte się ubezdźwięczniają zaś dźwięczne zwarte tracą dźwięczność. Jest to nieco podobna zmiana do tej w lejhamskim;
  • częsta utrata pragammajskiego imperatywu - jego obecność wykazują tylko zachodnie dialekty. Inne tworzyły nowy tryb rozkazujący na różne sposoby;
  • zamiana szyku SVO na SOV pod wpływem darkajskim;
  • mocne zachowanie pragammajskiej harmonii;
  • silne wpływy języków darkajskich we wszystkich płaszczyznach. Prócz zmiany szyku SVO na SOV można wymienić takie cechy jak częste użycie czasowników posiłkowych, powstanie głoski /ɫ/, mocno zachowany system przypadków miejsca czy długie przymiotniki. Oczywiście tym wpływom towarzyszyły zapożyczenia.

Rodzina języków zongepajckich

Uwagi:

  • † oznacza, że dany język jest wymarły lub jest to dawne stadium rozwoju
  • †* oznacza, że język nie jest już używany w codziennej mowie, ale jest używany w celach państwowych, religijnych i rytualnych.

Porównanie języków zongepajckich

Starozongepajcki Zongepajcki
klasyczny
Prazachodniozongepajcki Ołłuch Onigammajski Wysokozongepajcki
(dialekt północny)
Starochwadeński
hażłłu
['hɑzɮu]
"jeden"
haszsolu
['hɐzsolu]
"jeden"
assĭ
['asːɪ]
"jeden"
haszłłu
['hazɮy]
"jeden"
asel
['ɑsɛl]
"jeden"
el
[ɛl]
przedimek
nieokreślony
æss
['æsː]
"jeden"
jashé
['jæ.ʂə]
"jeden"
þałłu
['θɑɮu]
"dwa"
zaslu
['t͡sɐslu]
"dwa"
ƶaslĭ
['t͡θaslɪ]
"dwa"
ƶałłu
['t͡θaɮy]
"dwa"
câl
['t͡sʌːl]
"dwa"
ƶæsl
['t͡θæsl]
"dwa"
țashlé
['tʼæʂ.lə]
"dwa"
ðinnu
['ðinːu]
"trzy"
džidu
['d͡ʒidu]
"trzy"
ðidĭ
['ðidɪ]
"trzy"
džiðu
['d͡ʒiðy]
"trzy"
džid
['d͡ʒid]
"trzy"
ðidh
['ðid͡ð]
"trzy"
zidé
['zi.də]
"trzy"
áso
['ɞso]
"cztery"
ězo
['ɛt͡so]
"cztery"
jază
['jat͡sɐ]
"cztery"
äzȯ
['æt͡su]
"cztery"
äcou
[æ't͡soʊ̯]
"cztery"
jaz
['jat͡s]
"cztery"
jashjé
['jæʂ.jə]
"cztery"
kałłga
['kɑɮɣɑ]
"pięć"
chasloga
['xɐsloɣɐ]
"pięć"
chassğă
['xasːɣɐ]
"pięć"
kałłga
['kaɮɣa]
"pięć"
kálâ
[kɑː'lʌː]
"pięć"
chażż
['xazː]
"pięć"
jasshé
['jæ.ʂːə]
"pięć"
abág
['ɑbɞɣ]
"dziesięć"
apěg
['ɐpɛɣ}]
"dziesięć"
apĭu
['apɪʊ̯]
"dziesięć"
afäg
['afæɣ]
"dziesięć"
pa̋
['pæː]
"dziesięć"
æbju
['æbju]
"dziesięć"
japé
['jæ.pə]
"dziesięć"
þáfjałł
['θɞfjɑɮ]
"sto"
zěpfjaslo
['t͡sɛp͡fjɐslo]
"sto"
ƶapfjai
['t͡θap͡fjaɪ̯]
"sto"
ƶäšałł
['t͡sæʃaɮ]
"sto"
cäšâl
[t͡sæ'ʃʌːl]
"sto"
ƶaffja
['t͡θafːja]
"sto"
țavjé
['tʼæv.jə]
"sto"
ðanko
['ðɑnko]
"tysiąc"
ðancho
['ðɐnxo]
"tysiąc"
ðąchă
['ðãxɐ]
"tysiąc"
ðankȯ
['ðanku]
"tysiąc"
vankou
[vɑn'xoʊ̯]
"tysiąc"
dāch
['daːx]
"tysiąc"
zō'é
['zøː.ə]
"tysiąc"
go
['ɣo]
"ja"
go
['ɣo]
"ja"
jo
['jo]
"ja"
go
['ɣo]
"ja"
gou
['goʊ̯]
"ja"
jo, ja[1]
['jo], ['ja]
"ja"
jo
['jø]
"ja"
łei
['ɫeɪ̯]
"ty"
łai
['ɫaɪ̯]
"ty"
le
['le]
"ty"
łê
['ɫɛ]
"ty"
le
['lɛ]
"ty"
le
['le]
"ty"
le
['ʎi]
"ty"
be?
['be]
"on"
pe
['pe]
"on"
pe
['pe]
"on"
pe
['pe]
"on"
pei
['peɪ̯]
"on"
pe
['pe]
"on"
phy
['pħɘ]
"on"
żifa
['zifɑ]
"my"
šzipfa
['ʒip͡fɐ]
"my"
sipf
['sip͡f]
"my"
šzipfa
['ʒip͡fa]
"my"
žipf
['ʒip͡f]
"my"
siff
['sifː]
"my"
siw
['siw]
"my"
oułł
['oʊ̯ɮ]
"wy"
auslo
['aʊ̯slo]
"wy"
ōs
['oːs]
"wy"
ôłł
['ɔɮ]
"wy"
úl
['uːl]
"wy"
aus
['aʊ̯s]
"wy"
wōs
['wøːs]
"wy"
qa
['qɑ]
"oni"
kha
['χɐ]
"oni"
ha
['ha]
"oni"
ta
['ta]
"oni"
ŝa
['ʂɑ]
"oni"
ha
['ha]
"oni"
ja
['jæ]
"oni"
bała
['bɑɫɑ]
"mężczyzna"
pała
['pɐɫɐ]
"mężczyzna"
pau
['paʊ̯]
"mężczyzna"
pała
['paɫa]
"mężczyzna"
pár
['pɑːr]
"mężczyzna"
pau
['paʊ̯]
"mężczyzna"
pau
['pæy̯]
"mężczyzna"
ifou
['ip͡foʊ̯]
"kobieta"
ipfau
['ip͡faʊ̯]
"kobieta"
ipfo
['ip͡fo]
"kobieta"
ipfô
['ip͡fɔ]
"kobieta"
ipfo
['ip͡fɔ]
"kobieta"
iffu
['ifːu]
"kobieta"
ivo
['i.vø]
"dziwka"
tagei
['tɑɣeɪ̯]
"ojciec"
sagai
['sɐɣaɪ̯]
"ojciec"
þaje
['θaje]
"ojciec"
sagê
['saɣɛ]
"ojciec"

['sɛː]
"ojciec"
þaji
['θaji]
"ojciec"
saja
['sæ.jæ]
"ojciec"
ðałłach
['ðɑɮɑx]
"matka"
ðaslax
['ðɐslɐk͡x]
"matka"
ðaslăx
['ðaslɐk͡x]
"matka"
ðałłach
['ðaɮax]
"matka"
vâlaçh
[vʌː'lɑxː]
"matka"
ðālch
['ðaːlx]
"matka"
zashléh
['zæʂ.ləħ]
"kobieta"
zasha
['zæ.ʂæ]
"matka"
łogał
['ɫoɣɑɫ]
"mąż"
łogał
['ɫoɣɐɫ]
"mąż"
łoğău
['ʟoɣɐʊ̯]
"mąż"
łohał
['ɫohaɫ]
"mąż"

['lɔː]
"mąż"
loğau
['loɣaʊ̯]
"mąż"
lojō
['lø.jøː]
"mąż"
limmi
['limːi]
"żona"
ľibi
['ʎibi]
"żona"
libĭ
['libɪ]
"żona"
ľebi
['jebi]
"żona"
ĺib
['ʎib]
"żona"
libh
['lib͡v]
"żona"
libé
['ʎi.bə]
"żona"
gahan
['ɣɑhɑn]
"syn"
gahan
['ɣɐhɐn]
"syn"
ğã
['ɣãː]
"syn"
gahan
['ɣahan]
"syn"
gân
['gʌːn]
"syn"
gāñ
['gaːŋ]
"syn"

['jøː]
"syn"
eijużu
['eɪ̯juzu]
"córka"
aijuszu
['aɪ̯juzu]
"córka"
ēisu
['eːɪ̯su]
"córka"
êjuszu
['ɛjyzy]
"córka"
jűz
['jyːz]
"córka"
eisu
['eɪ̯su]
"córka"
ēsu
['iːsy]
"córka"
teiqałł
['teɪ̯qɑɮ]
"brat"
saikhaslo
['saɪ̯χɐslo]
"brat"
þēal
['θeːɐ̯l]
"brat"
sêtałł
['sɛtaɮ]
"brat"
seŝŝâl
[sɛ'ʂːʌːl]
"brat"
þjāl
['θjaːl]
"brat"
sējl
['siːʎ]
"brat"
kełach
['keɫɑx]
"siostra"
chełax
['xeɫɐk͡x]
"siostra"
šeux
['ʃeʊ̯k͡x]
"siostra"
ḱełach
['çeɫax]
"siostra"
šeiraçh
['ʃeɪ̯rɑxː]
"siostra"
šeuçh
['ʃeʊ̯xː]
"siostra"
shēh
['ʂiːħ]
"siostra"
użeif
['uzeɪ̯f]
"wuj"
uszaipf
['uzaɪ̯p͡f]
"wuj"
husepf
['husep͡f]
"wuj"
uszê
['yzɛ]
"wuj"
üzé
[y'zɛː]
"wuj"
huseff
['husefː]
"wuj"
wusiw
['wy.siw]
"wuj"
weina
['weɪ̯nɑ]
"ciotka"
waina
['waɪ̯nɐ]
"ciotka"
vēnă
['veːnɐ]
"ciotka"
wêra
['wɛra]
"ciotka"
wér
['wɛːr]
"ciotka"
bēn
['beːn]
"ciotka"
vēné
['viː.nə]
"ciotka"
gamma
['ɣɑmːɑ]
"człowiek"
gaba
['ɣɐbɐ]
"człowiek"
ğabă
['ɣabɐ]
"człowiek"
gaba
['ɣaba]
"człowiek"
gáv
['gɑːv]
"człowiek"
ğabh
['ɣab͡v]
"człowiek"
jabé
['jæ.bə]
"człowiek"
citłá
['çitɫɞ]
"kapłan"
jisłě
['iːsɫɛ]
"kapłan"
siþłă
['siθɫã]
"kapłan"
isłä
['isɫæ]
"kapłan"
íl
['iːl]
"kapłan"
silþ
['silθ]
"kapłan"
sishléh
['siʂ.ləħ]
"kapłan"
sisha
['si.ʂæ]
"pan"

Przypisy

  1. wariant nieakcentowany