Język prahuryński

⚒️	Ten artykuł jest aktywnie rozwijany i autor prosi o cierpliwość. Jest to część projektu Kyon.

Język prahuryński Ghephīm Theghons
Utworzenie:	Raceg w 2024
Używany w (Kyon):	Wszechkrólestwo Salladoru
Regiony (Kyon):	Harensuran (Saliwerdum)
Liczba użytkowników (Kyon)	brak (język wymarły)
Sposoby zapisu:	adaptacja salladorskiego pisma néttor
Typologia:	aglutynacyjny ergatywno-absolutywny
Klasyfikacja:	Języi huryńskie
Przykład
Historia plemienna Urādons pilur dhagūn, Batur Khīrmundons Khēdīme Ōthanūn, pilur lotmundons Ghitonwin Ōbulqhērmur — Grewur Rōwu Urād Bhezdikhūn — bharmundikhūn Ghigherwinons Ōtrakhathos — „Melighwar”
Lista conlangów

Zobacz też słownik tego języka.

Język prahuryński to ostatni wspólny przodek wszystkich języków huryńskich, w tym języka teorskiego. Koncept języka wywodzi się z Lŷthmenu i został przeniesiony do Kyonu w końcówce lata 2025 roku. Istniał on około XXXI wieku EK. Używany przez wywodzący się z Północy Kyonu lud Hurynów.

Fonologia

Lista głosek

Spółgłoski	Wargowe	Zębowe	Dziąsłowe	Podniebienne	Miękkopodniebienne	Języczkowe
Nosowe	m	n
Zwarte	p b	t d			k g	q
Zwarte przydechowe	pʰ bʰ	tʰ dʰ			kʰ gʰ	qʰ
Szczelinowe			s̠ z̠
Drżące			r
Boczne		l
Półsamogłoski	w			j

Samogłoski	Przedne	Środkowe	Tylne
Otwarte	i iː		i iː
Centralne	e̞ e̞ː	(ə)	o̞ o̞ː
Przymknięte		a aː

Zapis łaciński

Przydech zapisuje się za pomocą h, iloczas za pomocą makronu, a reszta tak jak w MAF-ie bez diakrytyków. Szwy nie zapisuje się, gdyż nie jest fonemem i pojawia się jedynie w wypadku skomplikowanych zbitek spółgłoskowych.

Néttor

W wyniku kontaktu Hurynów z Salladorczykami powstała adaptacja ich pisma néttor na potrzeby języka prahuryńskiego.

Gramatyka

Rzeczownik

Przypadki	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Liczba podwójna
Absolutyw	–as	–ikhas	–ithas
Ergatyw	–∅	–ikh	–ith
Dopełniacz	–ons	–ikhons	–ithons
Celownik	–we	–ikhwe	–ithwe
Allatyw (ku)	–bhī	–igbhī	–idbhī
Ablatyw (z)	–al	–ikhal	–ithal
Illatyw (do)	–a	–ikha	–itha
Inessyw (w)	–īs	–ikhīs	–ithīs
Supressyw (na)	–īr	–ikhīr	–ithīr
Adessyw (przy)	–ōkh	–ikhōkh	–ithōkh
Antessyw (przed)	–azas	–ikhazas	–ithazas
Narzędnik	–ur	–ikhur	–ithur
Kauzyw (przez, z powodu)	–e	–ikhe	–ithe
Benefaktyw (dla, na)	–ud	–ikhud	–ithud
Miejscownik (w, konkretnym miejscu)	–īsta	–ikhīsta	–ithīsta
Komitatyw (z)	–um	–ikhum	–ithum
Essyw (jako)	–ne	–ikhane	–ithane
(przez)	–rogha	–ikhrogha	–ithrogha

Przedrostek Ō– oznacza wielkość, powagę, grzecznościowość, ē– oznacza zdrobnienie

Czasownik

Nieodmienny przez osoby

Czasownik	Czas teraźniejszy	Czas przeszły	Czas zaprzeszły
Tryb oznajmujący	–	–in	–al
Tryb rozkazujący	–ar	—	—
Tryb pytający	–sūks	–insūks	–alsūks
Tryb przypuszczający	–ōt	–inōt	–alōt
Tryb przypuszczająco-pytający	–ōtsūks	–inōtsūks	–alōtsūks
Tryb życzący	–īr	–inīr	–alīr
Tryb łączący	–e	–ine	–ale
Debityw (modalny prosty ważny)	–ō	–inō	–alō
Tryb możliowści (modalny prosty wolny)	–ūz	–inūz	–alūz

Bezokolicznik –ēk

Niektóre czasowniki mają szczątkową fleksję osobową, jednak nie mają bezokolicznika. Zamiast niego używa się I.SING.PRAES.

Kopuła	Czas teraźniejszy	Czas przeszły	Czas przyszły
I.SING	be	bēgha	īme
II.SING	thār	thēgha	ī
III.SING	set	sēggha	īset
I.PLUR	bek	bēghak	īmek
II.PLUR	thārk	thēghak	īk
III.PLUR	setek	sēghak	īstek
I.DU	bet	bēghak	īmek
II.DU	thārt	thēghak	īk
III.DU	setet	sēghak	īstet

„mieć”	Czas teraźniejszy	Czas przeszły
I.SING	brade	bradegha
II.SING	bradar	bradargha
III.SING	brades	bradezgha
I.PLUR	bradek	bradeghak
II.PLUR	bradark	bradarghak
III.PLUR	bradesk	bradezghak
I.DU	bradet	bradeghat
II.DU	bradart	bradarghat
III.DU	bradest	bradezghat

„czynić”	Czas teraźniejszy	Czas przeszły
I.SING	bege	begegha
II.SING	begar	begargha
III.SING	beges	begezgha
I.PLUR	begek	begeghak
II.PLUR	begark	begarghak
III.PLUR	begesk	begezghak
I.DU	beget	begeghat
II.DU	begart	begarghat
III.DU	begest	begezghat

Czas przyszły tworzy się, dodając formę przyszłą kopuły po czasowniku w czasie teraźniejszym.

Strona zwrotna

Stronę zwrotną tworzy się przez dodanie przyrostka -kha do zaimka lub rzeczownika.

Imiesłów

Czynny:

Dokonany: –ār

Niedokonany: –āre

Bierny:

Dokonany: –āser

Niedokonany: –āsere

Zaimek

Zaimki osobowe	Absolutyw	Ergatyw	Dopełniacz	Celownik
I.SING (ja)	ās	ān	āk	āks
II.SING (ty)	rūs	rūn	rūk	rūks
II.SING.POL (pan)	rukhīs	rukhīn	rukhīk	rukhīks
III.SING.PERS (on/ona)	murīs	murīn	murīk	murīks
III.SING.PERS.POL (on/ona)	murkhīs	murkhīn	murkhīk	murkhīks
III.SING.IMPERS (ono)	mūrs	mūrn	mūrk	mūrks
I.PLUR (my)	pīls	pīln	pīlk	pīlks
II.PLUR (wy)	sūs	sūn	sūk	sūks
II.PLUR.POL (państwo)	sukhīs	sukhīn	sukhīk	sukhīks
III.PLUR.PERS (oni/one.F)	khejīs	khejīn	khejīk	khejīks
III.PLUR.IMPERS (one.N)	khēs	khēn	khēk	khēks
III.PLUR.C (oni/one.F/one.N)	khenōrs	khenōrn	khenōrk	khenōrks
I.DU (my 2)
II.DU (wy 2)
II.DU.POL (państwo 2)
III.DU.PERS (oni/one.F 2)
III.DU.IMPERS (one.N 2)
III.DU.C (oni/one.F/one.N 2)

Reszta przypadków doczepia się do formy ergatywu.

Wskazujące, przedimkowe i inne	L.poj.	L.mn.	L.pd.
bliski	ne	nekha	netha
daleki	je	jekha	jetha
wskazujący osobowy	thōp	thōpkha	thōptha
określony	on	onkha	ontha
nieokreślony	i	ikha	itha
ekskluzywny (żaden)	jor	jorkha	jortha
inkluzywny (każdy)	art	artkha	arttha

Nieodmienne. Stawiane przed rzeczownikiem.

Przymiotnik i przysłówek

Stopień	Równy	Wyższy	Najwyższy	Wysoki
Forma	(rdzeń)–ur	(rdzeń)(rdzeń)-ur	(rdzeń)-ura	(rdzeń)-urur

Przymiotnik jest nieodmienny i stawiany przed lub po rzeczowiku.

Przysłówek zwykle stoi a końcu zdania.

Liczebnik:

Cyfra	Liczebnik
1	oz
2	thī
3	osthī
4	terīn
5	kwāta
6	oskwāt
7	rente
8	loqu
9	wēthwez
10	thwez
11	osthes
12	skhūr

Liczebniki większe od 1 z dopełniaczem l. mn.

Podejrzewa się, że był to system dwunastkowy.

Składnia

Zdanie podrzędne łączy reduplikacja zaimka lub jego dodanie (w przypadku podmiotu rzeczownikowego)