Harensuran

Widok na jezioro Ardawil, największe na Pojezierzu Hareńsko-Surańskim.

Harensuran (czasem też Haren-Suran, Halin-Sulan) — region geograficzny, historyczny i kulturowy położony w północno-wschodniej części Kyonu. Jego granice różnią się w zależności od przyjętej metodologii, ale wszystkie obejmują obszar Harenii, Merawii i Stojezior. Większość naukowców zalicza do Harensuranu także Azenię, która jednak zarówno geograficznie, jak i kulturowo odstaje od swoich sąsiadów. Z tytułu wielowiekowej dominacji cywilizacji Qin, Harensuran wykazuje więcej wspólnych punktów w zakresie kultury czy techniki z krajami Środkowego Kyonu, niż ze swoimi sąsiadami z północy i zachodu.

Z punktu widzenia geografii Harensuran jest naturalnym przedłużeniem wielkiego pasma stepów, rozciągającego się równoleżnikowo przez całą szerokość Pangei. Region wyróżnia jednak bogactwo jezior pochodzenia tektonicznego o lekko słonawej wodzie, z których największe to Ardawil i Qafni. Na wschodzie step stopniowo ustępuje pasmu gęstych puszcz liściastych, ciągnących się wzdłuż wybrzeża Wszechoceanu. Na nieco wilgotniejszy niż na zachodzie klimat wpływa bliskość Dachu Świata, jednak gęstość zaludnienia regionu pozostaje niska, a sieć osadnicza ograniczona jest w zasadzie całkowicie do obszarów położonych wzdłuż rzek, nad brzegami jezior i na wybrzeżu oceanu.

Cztery państwa obecnie zajmujące obszar regionu powstały na bazie czterech autonomicznych prowincji państwa Qin z czasów dyktatury Siedmiu Masek. Wpływ Qin jest widoczny w różnym stopniu – im bliżej Dachu Świata, tym silniej jest on zarysowany w kulturze czy architekturze. Wynika to zarówno z bliskości geograficznej względem obecnych struktur państwowych tej cywilizacji, jak również dłuższego panowania i silniejszej kolonizacji.

W czasach starożytnych, jak również w wiekach następujących po Katastrofie Farandyjskiej (ok. 2800 EK ) duży wpływ na region miały również ludy przybyłe z Kyonu Północnego. Byli to głównie Huryni i Edeneni, wśród których najwięksi byli Salladorczycy. W pewnym okresie dominowali oni w regionie, zrzeszeni w Wszechkrólestwo Salladoru. W miarę jednak ekspansji Qin ich wpływy malały, aż w końcu ich imperium upadło. Dzisiaj Edeneni żyją w cieniu innych ludów, głównie na północy Harensuranu.

Nazwa

Etymologia nazwy jest nieznana. Najprawdopodobniej występuje w jedynym zaświadczonym pisemnie zdaniu pranuweńskim: hālínisulā́chni īnnābʰóm, najczęściej tłumaczonym jako „wędruję ze wschodu na zachód”. Problem z takim tłumaczeniem polega na tym, że podróżowanie ze wschodu na zachód w sensie dosłownych nie miało wówczas wielkiego sensu – i nadal go nie posiada – ponieważ stepy na wschód od Pojezierza Hareńsko-Surańskiego uchodzą za puste i niczyje. Naukowcy z Uniwersytetu w Zhanzhou postulują inne, bardziej metaforyczne tłumaczenie – „wędruję po krainie życia”, wysnuwając ten wniosek na podstawie powszechnego w lokalnych kulturach utożsamiania cyklu życia z cyklem dobowym. Frazeologizm taki nie jest jednak znany w lokalnych językach, w których słowa oznaczające „wschód” i „zachód” są derywatami „narodzin” i „zgonu”, a nie odwrotnie.

Nazwa regionu przeniesiona została na region geograficzny: Pojezierze Hareńsko-Surańskie, derywowana od niej jest także nazwa państwa Harenia. Wiedza o regionie dociera do świata niemal zawsze za pośrednictwem Qin, toteż w egzonimii najczęściej pojawiają się derywowane od qińskiego Hâlín Sûlán warianty z /l/ w miejsce /r/.