Szuria - kraina historyczna położona wzdłuż całego zachodniego wybrzeża południowej półkuli Kyonu, na południe od Aurii (Buanii) aż do północno-zachodnich granic Nuarii, klasyfikowana albo jako Kyon Południowy[1] albo jako część Kanisji[2].
Za historię Szurii odpowiadało dwóch ludzi: Spiritus oraz Canis. Ten rejon Kyonu należy do obszaru zainteresowań Canisa, ale oddał go Spiritusowi na rozwinięcie tu jego pomysłów na państwa, z czego powstała historia Enenków. Spiritus porzucił swój projekt i opuścił społeczność Kyonu, przez co Canis cofnął jego datowanie wydarzeń o tysiąc lat EK, ale uszanował i pozostawił już napisane prace, natomiast po granicznym roku 8000 EK cywilizacja Enenków upadła i została zastąpiona przez inne narody, co jest konsekwencją porzucania projektu Kyon.
„Zajmujący większą powierzchnię Szur wyraźnie zmienia się w zależności od położenia. Najbardziej północna część kraju ma klimat podobny do buańskiego, niemniej bardziej zmierzając na południe widzimy znacznie silniejsze oddziaływanie Wielkiej Pustyni Południowej Kyonu. To oddziaływanie wypaliłoby ziemie szurskie, gdyby nie zatoka ewańska: olbrzymi żar pustyni latem rozgrzewa masy wody zatoki, wywołując niże, miejscami głębokie, a wraz z nimi intensywne opady deszczu. Dlatego zatoka ewańska posiada dobry klimat do rolnictwa, choć sporo zależy od fazy wielkiej oscylacji oceanicznej. Zimą, kiedy powietrze z kontynentu staje się lodowate, zatoka nie jest w stanie się dostatecznie ogrzać, a zatem wywoływać opadów, a wiatry pozostają wschodnie, i są wtedy suche. Na południe, na półwyspie szurskim, często zatrzymuje się zimą naturalny niż granicy komórki Hadleya i Ferrela - tam deszcze są naturalne. Na południe od tego miejsca, wskutek tej granicy oraz oddziaływania Coriolisa, wiatry zmieniają kierunek na zachodni, przynosząc znaczne ilości wilgoci nad te tereny, choć zimą potrafi to być również śnieg - im bardziej na południe, tym większa na to szansa. ”
- Wielbłąd i Rekin/Buania i Szur
Enency nigdy nie stworzyli jednego, scentralizowanego państwa. Szur składał się z wielu mniej lub bardziej niezależnych miast-państw i malutkich, rolniczych królestw. Pierwotnie większość państewek była rządzona przez dynastycznych monarchów. Z czasem jednak, wielu z nich zostało obalonych przez arystokrację czy mieszczaństwo lub pod ich wpływem straciło większość swej władzy. Dominowały systemy quasi-demokratyczne, np. arystokratyczne republiki, czy monarchie ograniczone przez silne parlamenty. Nierzadkie były też demokracje bezpośrednie podobne do tej ateńskiej.
Rozdrobnienie administracyjne i wojny między miastami-państwami ostatecznie doprowadziły do upadku Szuru, a resztki etnicznych Enenków zostały wchłonięte przez inne narody.
"Silne zależności gospodarcze między miastami i quasi-demokratyczność ich ustrojów politycznych doprowadziły do tego, że wojny są stosunkowo rzadkie. Toczą się one zwykle np. o konkretną ziemię czy źródło jakiegoś cennego surowca. Wiele miast ma zawodowe wojsko wyżywiane i wyposażane z podatków.
Z powodu braku zewnętrznych wrogów, enencka sztuka wojenna jest na raczej niskim poziomie."
"2) W roku 9124 [według mojego oryginalnego zamysłu; nie jestem do tej daty przywiązany i jeśli będziemy ustalać wspólną historię, jestem gotów ją zmienić] Szur zostaje skolonizowany przez Murię. Murowie z pewnością byliby też zainteresowani Buanią, więc naturalnie pojawiłby się konflikt między Murią a Tangią."
- Spiritus, 2016[5]. Przypis: rok "9124" należy tu rozumieć jako 8124, datowanie podawane przez Spiritusa cofnięto w 2025 r. o tysiąc lat.
Choć finalnie Spiritus nie był w tych planach konsekwentny i planował szereg wojen pomiędzy państwami-miastami, to niewątpliwie Canis zupełnie nie uhonorował "rzadkości" wojen:
"Myślę, że Enenkowie chcieli pokoju. Po prostu go nie dostali. Wedle opisów Spiritusa, Enenkowie byli skłóceni wewnętrznie i nigdy nie rozwinęli scalonych organizmów państwowych poza państwami-miastami. I tyle Spiritus wniósł do projektu ziem, które były mu oddane na rozwinięcie, i tyle tyle się dowiedzieliśmy po prawie 10 latach. Geopolitycznie, niemożliwe też było kolonizowanie tych ziem przez Murię, które zapowiadał. To nie Murowie ich najadą, tylko inne rdzenne narody wspaniałego obszaru Szurii, którzy złamią z czasem hegemonię Enenków i nastąpi kres cywilizacji enenckiej...a końca ich cywilizacji w końcu chciał sam Spiritus. I chętnie wykorzystam projekt Pulserimców do bycia ich katem."
Uwaga:Niniejsza treść została uzupełniona/napisana przez Canisa już po usunięciu Spiritusa z projektu Kyon.
Naród Enenków pojawił się prawdopodobnie podczas migracji z bardziej południowych obszarów Kyonu, jako że są to narody rasy ludzkiej podobnej do polinezyjskiej, która do roku wspólnego 8793 EK rozciąga się od Nuarii do Tangii. Proto-Enenkowie byli zbiorowiskiem plemion, które zatrzymały się w tym obszarze pomiędzy Buanią, a ziemiami na południe od Szuru.
Starożytność
Uwaga:Niniejsza treść została uzupełniona/napisana przez Canisa już po usunięciu Spiritusa z projektu Kyon.
Uważa się, że mniej więcej około lat 2700 EK przez teren Szuru musiała przejść wschodnia Korona Kaori. Był to artefakt staronuaryjski, którego losy są niejasne. Były wykonane dwie: korona dla wielkich cywilizacji Zachodu (Kanisji) zaginęła całkowicie, natomiast korona dla wielkich cywilizacji Wschodu (ziem późniejszego Ajdyniru) z nieznanej przyczyny trafiła na zachód, zamiast na wschód. We wczesnych latach 3000 zapisywano jej obecność w Buanii, po czym trafiła na wyspę Kaori. Ludy Szuru nie pozostawiły wiele śladów po niej, poza kilkoma rysunkami naskalnymi identyfikującymi przedmiot. Szur nie wyrobił sobie żadnych trwałych legend na jej temat.
Uwaga:Niniejsza treść została napisana pierwotnie przez Spiritusa.
Najstarsze znane dziś zapiski historyczne w Szurze pochodzą z roku ok. 3000 EK. Mniej więcej w tym czasie dochodzi do rozkwitu cywilizacji na tym obszarze.
Powstanie kluczowych miast-państw
Datowanie kluczowych miast-państw jest następujące:
Miasta handlowały ze sobą, nie prowadząc silniejszych wojen w okresie 4328 EK - 5001 EK. Okazjonalne potyczki się zdarzały, szczególnie pomiędzy Futtą a Tuwwą.
Średniowiecze
Uwaga:Niniejsza treść została uzupełniona/napisana przez Canisa już po usunięciu Spiritusa z projektu Kyon.
W roku 5001 EK miasto Futta usprawnia uprawy na swoim terytorium i zwiększa populację, podbijając pod siebie jako lenna wyspę z miastami Tolina i Taka. Handluje żywnością i innymi towarami, płynąc z nimi pomiędzy południową Buanią a Nuarią.
Pierwsza wojna Futty i Tuwwy, hegemonia futtańska
W roku 5321 EK Futta i Tuwwa prowadzą ze sobą pierwszą poważną wojnę. Tuwwa zostaje podbita, ale jest kontrolowana tylko przez 4 lata, wymieniona zostaje lokalna administracja. Rozpoczyna się okres hegemonii futtańskiej nad całym obszarem szurskim, a choć północne miasta pozostają niezależne, to Futta dominuje gospodarczo.
Ten okres trwa przez trzy dynastie, 804 lat Kyonu, tj. 300 lat ziemskich. W roku 6125 EK, poważny kryzys pałacowy u Futty wywołał kryzys w wojnie o władzę, a działo się to w tym samym czasie co wzmocnienie się władz w Tuwwie, która już od stu lat nie płaciła Futcie żadnych danin.
W roku 6125 EK przełużający się paraliż polityczny Futty i znaczące osłabienie jej wpływów spowodowało wojnę między Tuwwą a Futtą, z której to Tuwwa wyszła zwycięsko w roku 6128 EK.
Hegemonia tuwwska trwała od 6128 EK do 6800 EK, 672 lat Kyonu lub 251 lat ziemskich. Rządziły dwie lokalne dynastie enenckie. W roku 6800 EK Futta finalnie odrzuciła hegemonię tuwwską, z czym Tuwwa nie mogła niczego zrobić.
Okres walk między narodami enenckimi
Przez całe tysiąclecie 6800 - 7800 EK, miasta-państwa enenckie usiłują walczyć ze sobą o dominację. Tradycje republikańskie przenikały się z okresowymi królestwami, wymieniane bywały lenna, terytoriami wstrząsały rewolucje. Enenkowie przez ten okres nadal dominowali etnicznie nad innymi narodami, ale ich proporcja zaczynała spadać wskutek bratobójczych wojen, które ścinały ich populacje. W tym samym czasie, inne rdzenne narody obszaru Szuru zaczynały gwałtownie rosnąć w populacji.
Ostatnia walka regionalna i upadek Szuru
Uwaga:Niniejsza treść została napisana pierwotnie przez Spiritusa, ale zmienione zostało datowanie.
Do roku 7970 EK Tuwwa zapewniła sobie przewagę technologiczną poprzez handel z innymi państwami, głównie z Buanią. W tym roku upadła Futta, ostatni raz przyczyniając się do ekspansji tuwwskiej. Senat wysłał poselstwo do trzech głównych miast kontynentalnego Szuru: Hemele, Ewanu i Einu, od których zażądano kapitulacji, przejścia na religię Enenków w wydaniu tuwwskim, albo wojny z obietnicą taktyki spalonej ziemi i dewastacji ich krain.
Hemele zgodziło się w roku 7971 EK, zostało łagodnie potraktowane i utrzymało autonomię.
Ewanu odesłało posłów z powrotem do Tuwwy z odpowiedzią odmowną.
Einu stracił posłów tuwwskich i odesłał ich głowy z powrotem do Tuwwy.
Ewanu i Einu zawarły sojusz. 7974-7996 to walka raczej wyrównana, chociaż z nieznaczną przewagą północy, zakończona ostatecznie zawieszeniem broni - górzysty środkowy Szur jest terenem bardzo trudnym do prowadzenia jakichkolwiek walk. W roku 8001 EK, Ewan zaatakował Hemele, co było błędem strategicznym, ponieważ nie popierał tego ich sojusznik Ein. W regionie wybuchło powstanie, Ewańczycy zostali wygnaniu z Hemele, Tuwwa wkroczyła na terytorium ewanu. Wpół drogi pomiędzy Hemele a Ewanem, w pobliżu wioski o nazwie Uszuru doszło do starcia dwóch armii. Tuwwczycy odnieśli niespodziewanie druzgocące zwycięstwo, głównie dzięki zastosowaniu nowych technologii wojennych, i ruszyli oblegać Ewan. Miasto było oblegane przez kilkanaście tygodni i po raz pierwszy w historii Szuru użyto tam prochu. Miasto Ewan ostatecznie poddało się w 8002 EK. Najwyższych dostojników miasta czekał różny los, część zdołała uciec, część ułaskawiono, część została złożona w ofierze, ale samo miasto nie ucierpiało większych dalszych zniszczeń i upokorzeń. W mieście wykorzeniono tradycyjny politeistyczny kult.
Przeciwnikiem został Ein i u schyłku roku 8002 doszło do pierwszych starć na granicy. Osłabiona wojną z Ewanem tuwwska armia nie była jednak w stanie przebić się w głąb terytorium wroga. Tuwwski dowódca wpadł jednak na pomysł przerzucenia części wojsk na wschód, ażeby te przeszły górami. Operacja ta trwała dosyć długo, ale ostatecznie powiodła się, a Ein nagle znalazł się w pozycji ataku z dwóch stron — południowej i wschodniej. Konieczność rozpoczęcia przerzucania wojsk na wschód pomogły wrogowi wedrzeć się od południa, a nim owo przerzucenie doszło w pełni do skutku, tuwwska armia napierająca od zachodu zajęła żyzną dolinę Timi Kili stanowiącą główny obszar zaopatrzenia regionu w żywność. Nie udało się również ocalić prastarej świątyni boga-słońca czczonego na północy — wraz z otaczającym ją miasteczkiem została splądrowana i doszczętnie zniszczona.
Na początku roku 8005 Ein został oblężony. Stary król zginął w walce, a nowy, przekonany o niezdobywalności swego grodu, nie zamierzał jednak poddać się, tak jak uczynili to Ewańczycy — zdawał sobie sprawę z faktu, że zostałby stracony przez Tuwwczyków. Miasto zostało wzięte głodem w 8007 EK, przy znacznej dewastacji wywołanej atakami artyleryjskimi (ogniowymi). Tuwwa w mieście przeprowadziła terror: palono, plądrowano, gwałcono, brano w niewolę, burzono, składano w ofierze czy po prostu mordowano. Król, wraz z całą rodziną, arystokracją, dworem, dużą częścią wojska i innymi zostali przewleczeni przez cały Szur aż do Tuwwy, gdzie cały orszak został złożony w rytualnej, ceremonialnej masakrze z przedłużonym udziałem tortur, a zwłoki najważniejszych osobistości następnie stratowano na miazgę.
Pod koniec tego okresu Tuwwa była potężnie osłabiona, obszar - wyludniony przez wojnę, mordy i emigrację wojenną, armia - osłabiona przez rozciągnięcie. Tuwwa cieszyła się wolnością do 8012 roku EK, po czym wojny wewnętrzne doprowadziły do zapaści cywilizacyjnej w każdym zakątku cywilizacji etnicznych Enenków. Tymczasem, inne narody zaczęły budować swoje cywilizacje.
Canis:"O Szurze chciałbym wiedzieć w sumie dwie rzeczy:
Jedna to jest jaka tam jest flaga i emblemat/godło?
Druga to jest jak przyszłość Szuru i jak zareaguje na dobrowolną akcesję sąsiedniej Buanii do Unii Tangijskiej i w następstwie tego zenit potęgi tangijskiej w 9750 EK, i później na jej upadek w 9867?
Trzecia w sumie jeszcze, Szur to jednolity organizm czy zespół miast raczej?"
Spiritus:"No właśnie w roku wspólnym godła nie ma, bo wówczas Szur nie jest jednym państwem, tylko zbiorem państw-miast. W niedługiej przyszłości po roku wspólnym następuje szereg wojen, które doprowadzają do zjednoczenia całego kontynentalnego Szuru (poza wyspą Toliną) pod władzą Tuwwy, która w międzyczasie została zdominowana przez fanatyczny kult boga Taszina, który to wymaga m.in. licznych ofiar z ludzi. Pamiętam, że miałem wcześniej pomysł, żeby Muria skolonizowała Szur, ale teraz o ile ma sens to zrealizować, to przeniósłbym to na późniejszy okres, bo wielkość oceanu raczej uniemożliwiłaby cokolwiek ponad eksplorację i handel przed epoką przemysłową. (Rozmowa o wyspie Tolina): "Tak długo jak w Szurze będzie trwała dominacja Tuwwy, kraj będzie stawiał na silny izolacjonizm, natomiast wyspa Tolina wręcz przeciwnie - pozbawiona handlu z Szurem i narażona na inwazję zeń raczej będzie szukała sojuszników i partnerów gdzie się da. Ogólnie w rezultacie wojny na Tolinę uciekła spora część Enenków z kontynentu."
Interpretacja z 3/2026: pomimo że Spiritus opuścił projekt, przez co jego ziemie w Kanisji/Szurii wróciły do Canisa na rozgospodarowanie i podlegają zmianom, to pomysły sensowne są zachowywane, jedynie 1000 EK wcześniej niż Spiritus datował. Są pewne nieścisłości między jego opisami pow. (Discord) a forum, ale to normalne, powyższe to jego luźne rozważania i planowanie.
Za sensowne nie zostało uznane, by Muria kolonizowała Szur, z 2 przyczyn (1. olbrzymia bariera geograficzna, geopolityczna, technologiczna i ekonomiczna uniemożliwiająca to Murom + 2. porzucenie przez Spiritusa projektu Kyon wiąże się z silnym osłabieniem Murii jako państwa, jako że wyłącznie aktywni gracze mogą prowadzić potęgi regionalne czy globalne).
Kult Taszina zostaje zachowany jako kanoniczny. Natomiast nic na jego temat Canis nie rozwija - zachowując to jako możliwość dla Spiritusa do rozwinięcia, gdyby jednak postanowił powrócić i coś zrobić dla Enenków.
Izolacjonizm podczas hegemonii Tuwwy zaistniał, po reinterpretacji tej historii przez Canisa, ale nie z wyboru, jak zapewne planował Spiritus, tylko na siłę: Tuwwa non-stop zwalczała mniejsze plemiona, walczyła z Pulserimcami (o których Spiritus nic nie wie - ich pomysł został wstawiony po porzuceniu przez niego projektu) albo Enenkowie zwalczali się wzajemnie.
2020-06-10
Canis:"1) Jaki stosunek do Buanii miał Szur przed aneksją Buanii przez Tangię? Np. w roku wspólnym (odpowiednik XV wieku na Ziemi) Buania była jeszcze niepodległa, ale w roku 9509 na grafice powyżej (odpowiednik XVII-XVIII wieku na Ziemi) należała już do Tangii. Jakie byłyby stosunki? 2) Czym można by handlować? 3) Czy były jakieś wojny w przeszłości albo czy nadal jest jakiś casus belli?"
Spiritus:"1 i 3. Żadna wspólna historia nie została ustalona. Natomiast: 1) Niedługo po roku wspólnym Szur został w pełni podporządkowany Tuwwie, której loklany kult Taszina przerodził się w ekspansywny monoteizm, więc zakadam, że po podbiciu szurskich rywali Tuwwczycy mieliby chętkę na Buanię. 2) W roku 9124 [według mojego oryginalnego zamysłu; nie jestem do tej daty przywiązany i jeśli będziemy ustalać wspólną historię, jestem gotów ją zmienić] Szur zostaje skolonizowany przez Murię. Murowie z pewnością byliby też zainteresowani Buanią, więc naturalnie pojawiłby się konflikt między Murią a Tangią. 2. Hm, musiałbym się zastanowić. Na pewno Szur nie jest specjalnie żyzny - większość powierzchni zajmują wyżyny i góry ~300-600 m.n.p.m."
"Dabelpost, ale informuję, że przeniosłem artykuł na wiki z "Cywilizacja Enenków" na "Szur". Rozróżnienie pomiędzy cywilizacją, a ziemią, którą zamieszkuje, okazało się niepotrzebne. W praktyce zawsze używałem "Enenków" (czyli w tłumaczeniu po prostu ludzi czy też ludziaków) jako nazwę mieszkańców, A "Szur" jako nazwę krainy, a także kraju po unifikacji*; ten uzus jest teraz oficjalny - choć zgaduję, że wasze conlangi, jeśli ich użytkownicy nie mieli jakichś większych kontaktów z Enenkami, będą używać tylko jednego z tych określeń. *por. "Han" i "Zhongguo" "
Interpretacja z 3/2026: Zmiany w kanonie, zastosowane w tych pomysłach po opuszczeniu przez Spiritusa projektu, dotyczą głównie usunięcia wątku murskiego z obszaru Szurii. Pomysł na konflikt z Buanią był ciekawy. Jednakże, karne cofnięcie datowania wydarzeń o 1000 EK powoduje, że pomiędzy takim wydarzeniem a czasami, w których Buania mogła być cywilizacyjnie osiągalna jako cel do ataku i obrony, wchodzi epoka świtu narodów Szurii (Misawców, Pulserimców i Aksajońców) i właściwie upadek Cywilizacji Enenków. Stąd do tej wojny w czasach średniowiecznych nie doszło. Kult Taszina został zachowany jako kanoniczny. Skoro Spiritus planował go na około rok wspólny, a jego pomysły cofnięto o milenium, to Kult Taszina musiał powstał w Tuwwie około 7800 EK. To mogło spowodować tarcia z Szinwiinizmem innych państw-miast, głównie Futty. Pasuje to do planowanych wojen: Piąta wojna futtańsko-tuwwska 7689 EK - 7702 EK, Szósta wojna futtańsko-tuwwska 7967 EK - 7970 EK.
2018-02-11
Spiritus: "W roku 8970 padła niezdobyta dotąd Futta, w wyniku czego tuwwska ekspansja nabrała rozpędu, mpgąc skierować się na północ.
Wkrótce tuwwski Senat wysłał poselstwo do trzech głównych miast kontynentalnego Szuru: Hemele, Ewanu i Einu. Sprawa była jasna: albo kapitulacja i nawrócenie na jedyną wiarę albo wojna (i zupełny brak litości po przegranej, oczywiście). Zgodnie z oczekiwaniami, pierwsze z miast, o charakterze głównie kupieckim zgodziło się na konwersję, dzięki czemu zostało bardzo łagodnie potraktowane i zachowało częściową autonomię.
Sytuacja wyglądała jednak zupełnie inaczej w przypadku dwóch pozostałych polis. Zgodnie ze swoimi temperamentami, ewańskie Zgromadzenie odesłało tuwwskich posłów z kwitkiem, a król Einu — odcięte głowy.
Na nieszczęście (i niespodziewanie się) Tuwwczyków, Ewan i Ein jakimś cudem sprzymierzyły się przeciwko wspólnemu wrogowi. Lata 8974-8996 to walka raczej wyrównana, chociaż z nieznaczną przewagą północy, zakończona ostatecznie zawieszeniem broni; trzeba bowiem wiedzieć, że górzysty środkowy Szur jest terenem bardzo trudnym do prowadzenia jakichkolwiek walk (przez co jednocześnie przez lata stanowił niejaką strefę buforową pomiędzy potęgami polis południowych i północnych).
Wraz z przybyciem roku 9001 Ewan popełnił jednak fatalny błąd: postanowił szarpnąć się na Hemele, odpowiadając na prośby słane przez niektórych z ichniejszych kupców i wygnywanych dostojników oraz rosnące niepokoje społeczne związane z powolnym zacieśnianiem tuwwskich szponów nad miastem i ograniczaniem wcześniej zagwarantowanych swobód. Problem był jeden: Ein nie popierał takiego ruchu (Eińczycy zdawali sobie zresztą sprawę, że ze względów geograficznych to i tak ich drzewiejsi sojusznicy zajęliby Hemele i ciągneliby zeń profity).
Decyzja o wkroczeniu na teren autonomicznego obszaru przyspieszył jednak wybuch powstania. Tuwwa tymczasem nie pozostała oczywiście bierna — jej armia szybko znalazła się po drugiej stronie i rozpoczęła się walka. Ta jednak nie była już wyrównana — wkrótce Ewańczycy zostali wygnani z hemelskich ziem, a zostawiwszy część wojsk w celu zduszenia powstania, Tuwwczycy wkroczyli na terytorium Ewanu. Wpół drogi pomiędzy Hemele a Ewanem, w pobliżu wioski o nazwie Uszuru doszło do starcia dwóch armii. Tuwwczycy odnieśli niespodziewanie druzgocące zwycięstwo, głównie dzięki zastosowaniu nowych technologii wojennych, i ruszyli oblegać Ewan. Miasto, oblegane przez kilkanaśćie tygodni — po raz pierwszy w historii Szuru użyto prochu! — ostatecznie poddało się. Najwyższych dostojników miasta czekał różny los — część zdołała (lub zdołała była) uciec, część ułaskawiono, część została złożona w ofierze, ale samo miasto nie ucierpiało większych dalszych zniszczeń i upokorzeń. Oczywiście, niezbędnym było porzucenie tradycyjnego politeistycznego kultu.
Ostatnim przeciwnikiem na kontynencie pozostał Ein — a tym razem Tuwwa nie zamierzała zaprzestać walki, a Ein nie zamierzał czekać biernie. U schyłku roku 9002 doszło do pierwszych starć na granicy. Osłabiona wojną z Ewanem tuwwska armia nie była jednak w stanie przebić się w głąb terytorium wroga. Tuwwski dowódca wpadł jednak na pomysł przerzucenia części wojsk na wschód, ażeby te przeszły górami. Operacja ta trwała dosyć długo, ale ostatecznie powiodła się, a Ein nagle znalazł się w pozycji ataku z dwóch stron — południowej i wschodniej. Konieczność rozpoczęcia przerzucania wojsk na wschód pomogły wrogowi wedrzeć się od południa, a nim owo przerzucenie doszło w pełni do skutku, tuwwska armia napierająca od zachodu zajęła żyzną dolinę Timi Kili stanowiącą główny obszar zaopatrzenia regionu w żywność. Nie udało się również ocalić prastarej świątyni boga-słońca czczonego na północy — wraz z otaczającym ją miasteczkiem została splądrowana i doszczętnie zniszczona.
Na początku roku 9005 Ein został oblężony. Nowy król (stary zginął w walce), przekonany o niezdobywalności swego grodu, nie zamierzał jednak poddać się, tak jak uczynili to Ewańczycy — zdawał sobie zresztą sprawę, że nie zostałby oszczędzony przez Tuwwczyków. Ci jednak nie musieli wcale starać się za wszelką cenę sforsować wysokich murów miasta — wystarczyło czekać, prowadząc (być może trochę dla niepoznaki) zwykłe, nieco leniwe oblężęnie. Miasto zostało wzięte głodem; niszczone wystrzeliwanymi przerażającymi ognistymi pociskami, trawione wywoływanymi przez nie pożarami i odcięte od dostaw żywności i wody w końcu ,,sforsowało" się od wewnątrz — wskroś rozkazom słanym z pałacu, mieszkańcy otwarli najeźdźcom bramy, licząc na podobne potraktowanie, jakie spotkało hemelczyków i ewańczyków.
Mylili się jednak. Wojna słono owych najeźdźców kosztowała, co wiązało się z wysokimi podatkami; a że większość wojsk znajdowała się daleko od kontrolowanych przez Tuwwę ziem, zaczęły się problemy z lojalnością. Potrzeba więc było pokazu siły. Wkrótce po zajęciu miasta zaczął się terror: palono, plądrowano, gwałcono, brano w niewolę, burzono, składano w ofierze czy po prostu mordowano. Król, wraz z całą rodziną, arystokracją, dworem, dużą częścią wojska i innymi zostali przewleczeni przez cały Szur aż do Tuwwy, gdzie cały (no, prawie — część trafiła w międzyczasie tam i ówdzie) ten orszak został złożony w największej i najbrutalniejszej masowej ofierze, jaką do tej pory widział enencki świat. Zwłoki najważniejszych osobistości następnie stratowano na miazgę.
Wkrótce do Einu przybywać zaczęły przybywać grupy imigrantów z miast południa, aby zasklepić demograficzną dziurę, złagodzić przeludnienie i krzesić wiarę w Taszina na odległej północy.
Wojna w kontynentalnym Szurze kończy się więc w roku 9007. Wielu co bogatszych mieszkańców północy zdążyło się ewakuować na wyspę Tolinę, podobnie jak wielu z prześladowanych odtąd członków buddyjskopodobnego ruchu zwanego szinwoizmem. A no właśnie, co z Toliną? Tuwwczycy nie chcą wziąć się za ostatni niezdobyty przez siebie bastion obrzydliwej herezji? Cóż, na razie liżą rany."[6]
2017-12-03
Spiritus: "Enenkowie przechodzą teraz swoisty okres przejściowy. Po tym jak rozpadła się hegemonia tuwwska (ok 300 ziemskich lat temu), poszczególne ośrodki miejskie zaczęły stawać się coraz bardziej od siebie niezależne. W międzyczasie w Tuwwie powstał nowy ruch religijny, który uznawał Taszina (bo tak będzie się chyba nazywał), którego Tuwwa była głównym ośrodkiem kultu, za jedynego boga. Ruch ten narobił trochę bigosu w mieście targanym niepokojami po politycznej klęsce i ostatecznie w nim zapanował. Tuwwczyczy stawili sobie za cel odbój i konwersję całego Szuru, który dalej czcił starych bogów. Obecnie sytuacja wygląda tak: Tuwwa zajmuje jakoś tak równe południowe pół Szuru - parę lat temu zdobyto Futtę, co znacznie podwyższyło morale Tuwwczyków - a trzeba wiedzieć, że Futta pozostawała dotąd twierdzą niezdobytą, twardo trzymającą się kultu swoich dawnych bogów. Środek Szuru z ważnym kupieckim miastem Hemele jest obecnie terenem, którego polityczna przyszłość jest niepewna, chociaż niewykluczone, że w obliczu ostatnich sukcesów militarnych Tuwwy dobrowolnie podda się i nawróci na nową wiarę. Reszta Szuru to głównie dwa miasta - republikański Ewan i monarchistyczny Ein - położone na północy oraz wyspa Tolina, Jak sytuacja się rozwinie, zobaczymy."[7]
2017-08-30
Spiritus: "Religia południowego Szuru też jest dosyć pruderyjna, ale ona jest w ogóle dosyć dziwna i trochę mrhoczna. Ale muszę jakoś do tego siąść i to porządnie opisać. A skoro mowa o Szurze, to dochodzę do wniosku, że te wysokości naprawdę mogą być problemem... W Szurze chyba nie będzie na ten moment żyło więcej niż z 10 milionów ludzi i, jeśli populacja znów zacznie rosnąć, za niedługo ktoś naprawdę będzie musiał wymyślić jakiś sposób na przeludnienie."[8]
2017-08-27
Spiritus: "Jeśli chodzi o Szur, to liczba ludności jest dosyć równo rozprowadzona, z wyjątkiem tego, że w niektórych miejscach w grę wchodzi wysokość (już kiedyś o tym pisałem, w SpaceEngine Szur to topograficznie taka Grecja na sterydach :P). Największe trzy, cztery miasta będą miały po 100-200 tys. mieszkańców, i liczby te będą stopniowo spadać wraz z zmniejszającą się rolą danych ośrodków miejskich. Po upadku ostatniej tuwwskiej hegemonii i początku wojen religijnych populacja Szuru spadła, jednak wraz z nastaniem nowego porządku znów zaczęła się powoli odradzać. Myślę, że będzie gdzieś na poziomie 60 milionów (i powoli rośnie). Jeśli chodzi o Murię, to wzdłuż południowego wybrzeża (poza samym południem, gdzie dominować będą lasy namorzynowe) będzie największe zagęszczenie ludności. Północ jest bardzo słabo zaludniona. Ogół populacji to jakieś 45 milionów. Pojowie to będzie jakieś 1,5-3 milionów, z dużym błędem statystycznym. Opieram się głównie na danych japońskich, chińskich i polskich. Wiem, że populacje Szuru i Murii są dosyć spore, ale te obszary wcale nie są małe - oba mają gdzieś w okolicach miliona kilometrów kwadratowych - i oba leżą w całkiem przyjemnym, morskim klimacie."[9]
Spiritus: "W Szurze zapomniałem jeszcze o jednym aspekcie - rzeźba terenu będzie utrudniać rolnictwo. To oznacza, że jeżeli Szur nie będzie importował jedzenia, to albo szurskie polis będą musiały kontrolować populację (na ten moment cięższe do zrobienia, acz przy enenckiej administracji szłoby zrobić) albo populacja będzie rosnąć, po czym będzie dochodziło do głodu - i wtedy będzie nagły spadek*. W takim układzie powiedzmy, że Szur będzie miał populację taką, jak Muria - ok. 30 milionów, która będzie teraz powoli rosnąć. *Teraz se myślę, że to dobry powód na przemyślenie kolonizacji... Jeno enenckie marynarki są słabawe - wokół Szuru (oprócz jednej) nie ma wysp, więc po co ktoś miałby budować statki? Może doszłoby do dyfuzji idei i jakiś enencki talen postanowiłby wyruszyć w nieznane :)? To jest jeszcze do przemyślenia."[10]
Spiritus: "Naczy, co masz na myśli? Opieram się na danych statystycznych. Nie chodzi mi o żadne powiększanie sobie penisa liczbą ludności - dla mnie to by i mogło być 200 tysięcy, jeśli taki by był rozwój cywilizacyjny - nie chcę ani zawyżać, ani zaniżać. A Szur to duży, zurbanizowany obszar, usytuowany w morskim, dosyć ciepłym klimacie; z drugiej strony są czynniki geopolityczne i topograficzne, które mogą mieć negatywny wpływ na liczbę ludności. Cóż, trudno określić :|."[11]
2017-07-12
Spiritus: "No to jeśli już jest takie tłumowe przyzwolenie na offtop, to powiem, że Enenkowie od samego początku używają systemu piątkowego. Zresztą, wcześniej, jeśli dobrze pamiętam, mieli takowego używać Murzy."[12]
2017-06-21
Spiritus: "Właśnie, co do Enenków na mapie. Zmienił mi się ostatnio koncept rysu historycznego, więc można ich oznaczać jako jedno państwo - tylko że trochę się rozbiegło i obecnie po prostu nikt nie jest wystarczająco silny, ażeby narzucić całej reszcie swoją władzę, choć i tak mamy co najmniej dwóch władców tytułujących się Mówcami całego Szuru - mówca Tuwwy (ten mający historycznie nieco większe prawa do tego tytułu) i Einu (nowa potęga w regionie, więc czemu nie miałby dodać sobie trochę splendoru?). A może i mówca Futty przypomni sobie starożytną potęgę Górskiej Twierdzy i również zacznie rościć sobie prawo do tronu mównicy?"[13]
2017-06-16
Spiritus: "Trzecia sprawa - zastanawiam się nad rolą Enenków w regionie. Początkowo planowałem zrobić z nich lud dosyć odizolowany, jako że większość cywilizacji rozwijała się raczej na drugim końcu globu, teraz jednak wydaje mi się to mało prawdopodobne, szczególnie że Enenkowie nie tworzą jednego unitarnego państwa, które mogłoby podjąć decyzję o izolacjoniźmie. Z pewnością więc pojawią się takie państwa-miasta, które będą miały ochotę wejść w jakieś konszachty z innymi ludami, by zdobyć dominację nad innymi. Pluur, Canis -- ktoś, coś? Jedno jest pewne -- zaliczanie Enenków do szeroko pojętej "Kanisji" jest błędem -- będą oni stanowić zupełnie odrębny ośrodek kulturowy."[14]
Spiritus: "Fajnie by było, gdyby ktoś dał tym Enenkom w dupę, może ich zaraził jakąś nieznaną im chorobą, coby ten Szur nie był taką nudną se krainką xD. Inna sprawa jest taka, że nie wiem, jakie szanse miałbyś na przebycie tejże pustyni."[15]
Spiritus: "O właśnie, akurat. Mi się pomysł polinezyjskich Enenków podoba. Można by założyć, że ichniejsi Polinezyjczycy wędrowali wzdłuż południowego wybrzeża. Ma to sens - migracja wzdłuż morza jest bardziej rozsądna niż zagłębianie się w Wielką Pustynię :P."[16]
2016-09-18
Poniższy post z forum[17] do dzisiaj (2026-03-05) pozostaje jedynym większym źródłem informacji o Enenkach, nie licząc ograniczonych wpisów Spiritusa tutaj na Wiki. Interpretacja z 2026-03-05, to jak zostały te ustalenia zmienione przez Canisa, zostały poniżej wstawione w tekst kolorem zielonym.
Spiritus: "Niewielka grupa nomadów przemierza martwe, spalone słońcem piaski pustyni. Gdzieś tam, daleko, na zachodnim horyzoncie, majaczą majestatyczne góry. Cóż może się za nimi kryć?
Wiele kilometrów dalej wspinamy się na szczyty potężnych, pokrytych śniegiem dziesięciotysięczników. Ostatni raz spoglądamy za siebie — na przerażająco spokojną ziemię, której chyba nigdy nie było dane zobaczyć deszczu.
Przed nami rozciąga się dolina dwóch szerokich rzek, wciśnięta pomiędzy strome górskie stoki i wybrzeże oceanu. Schodzimy. W twarz uderza nas przyjemna bryza. Dostrzegamy liczne kanały, miasta, osady, rozległe pola i sady.
Ćur, czyli odległa kraina Nie wiadomo, skąd i kiedy Enenkowie przybyli do swojego obecnego domu. Zapewne przeszli doń przez góry a przychodzić musieli z bardzo daleka — Enency nazywają swoją ojczyznę Ćur, co najpewniej pochodzi od przymiotnika ćuri — "odległy", "osamotniony". Interpretacja 2026: rzeczywiście Enenkowie są uznani za naród spokrewniony z ludami tacyńskimi, ale ich języki są izolatami.
Mimo że samotna, ziemia ta obfituje w naturalne bogactwa. Ciepłe lasy monsunowe, poprzecinane licznymi potokami spływającymi z gór, roją się od egzotycznych roślin i zwierząt. Ulewne deszcze zapewniają dobre warunki do rolnictwa.
Mapa Ćuru z najważniejszymi miastami (od góry): Edźirem, Evanem i Tuvvą. Interpretacja 2026: co ciekawe, nie wydaje się, aby "Edźir" pojawiał się kiedykolwiek później. Wygląda na to, że na tym szkicu Spiritus nazywał "Edźirem" późniejsze państwo-miasto Ein.
Ustrój polityczny Enency nigdy nie stworzyli jednego, scentralizowanego państwa. Miast tego, Ćur składa się z wielu mniej lub bardziej niezależnych miast-państw i malutkich, rolniczych królestw. Interpretacja 2026: to zostało utrzymane. Brak scentralizowanego państwa w typie imperialnym zresztą finalnie doprowadził do zagłady Enenków.
Pierwotnie większość państewek była rządzona przez dynastycznych monarchów. Z czasem jednak, wielu z nich zostało obalonych przez arystokrację czy mieszczaństwo lub pod ich wpływem straciło większość swej władzy. Obecnie więc dominują systemy quasi-demokratyczne, np. arystokratyczne republiki (por. Republika Rzymska) czy monarchie ograniczone przez silne parlamenty (por. dawna Wielka Brytania). Nierzadkie są też demokracje bezpośrednie podobne do tej ateńskiej. Interpretacja 2026: Canis nie wtrącał się w te tematy, zostawiając to Spiritusowi do opracowania, jeżeli by kiedyś chciał wrócić i coś zrobić dla Enenków.
Gospodarka Gospodarkę większości państw Ćuru można określić mianem gospodarki pałacowej. Obywatele płacą podatki, zwykle w postaci części wyprodukowanych przez siebie dóbr — np. rolnicy oddają zboże, rzemieślnicy narzędzia. Państwo może też wyegzekwować podatek w postaci zamówienia na konkretny produkt. Podatków nie płacą natomiast urzędnicy państwowi. Dokładny opis systemu podatkowego funkcjonującego w większości miast-państw opiszę dokładniej kiedy indziej.
Poza obowiązkiem płacenia podatków gospodarka w Ćurze jest dosyć liberalna i zwykle nieograniczona żadnymi surowymi przepisami. Głównym środkiem płatniczym są różnego rodzaju płaciwa czy bite w niektórych państwach pieniądze je reprezentujące.
Jeśli chodzi o rolnictwo, hoduje się właściwie wszystko — od ryżu, przez owoce i warzywa, po rośliny o zastosowaniach w medycynie czy wykorzystywanych do wyrobu towarów luksusowych. Na mniej żyznych terenach pasie się zwierzęta. Ważną rolę w gospodarce odgrywają wyrąb drzew i górskie kamieniołomy.
W miastach większość populacji stanowią rzemieślnicy zajmujący się przetwarzaniem zakupionych surowców na konkretne produkty.
Szkolnictwo Wiele miast posiada jakiś system szkół publicznych, w innych istnieją tylko szkoły prywatne. Mimo wszystko wśród mieszczan zwyczaj posyłania dzieci do szkoły chociaż na kilka lat jest powszechny a w miastach analfabeci stanowią mniejszość. Na wsi sytuacja jest różna. Umiejętność czytania i pisania nie jest jednak żadnym przywilejem wyższych klas; większość mieszkańców Ćuru ją posiada. Interpretacja 2026: to zostało utrzymane: Enenkowie byli najwyżsi cywilizacyjnie w swoim regionie aż do roku wspólnego, i mieli pełny potencjał do bycia imperium, ale kłótnie między państwami-miastami doprowadziły do ich upadku na rzecz barbarzyńców.
W szkole uczy się głównie czytać, pisać i liczyć oraz szkoli się do życia politycznego i kulturalnego. Nie istnieją jednak żadne programy nauczania — tak naprawdę każda szkoła uczy inaczej a sytuacja jest dosyć chaotyczna.
Wojna! Silne zależności gospodarcze między miastami i quasi-demokratyczność ich ustrojów politycznych doprowadziły do tego, że wojny są stosunkowo rzadkie. Toczą się one zwykle np. o konkretną ziemię czy źródło jakiegoś cennego surowca. Wiele miast ma zawodowe wojsko wyżywiane i wyposażane z podatków. Interpretacja 2026: ten zapis został najgwałtowniej wywrócony przez Canisa. W efekcie, wbrew planom Spiritusa, Szuria jest jednym z obszarów najdotkliwiej i najdłużej dotkniętych dramatycznymi wojnami.
Z powodu braku zewnętrznych wrogów, enencka sztuka wojenna jest na raczej niskim poziomie. Interpretacja 2026: i jedno i drugie zostało wymazane, Enenkowie mieli finalnie poważnych, zewnętrznych wrogów, a ich sztuka wojenna była dobrze rozwinięta.
Nauka, technologia, filozofia W Ćurze przedstawiciele wolnych zawodów są dosyć liczną klasą. Enenccy astronomowie dokładnie opisali nocne niebo. Na całkiem niezłym poziomie stoi medycyna. Bardzo cenione są filzoofia i blisko z nią spokrewniona matematyka, które rozwijane są już od stu-, jeśli nie tysiącleci. Myśliciele są bardzo cenieni w społeczeństwie. Dokładny opis różnych enenckich szkół filozoficznych na pewno gdzieś kiedyś się pojawi. Interpretacja 2026: nigdy się nie pojawił
Jeśli chodzi o technologię, dba się o higienę — buduje się kanalizację i akwedukty. Znane są koło, paier i druk.
Religia i sztuka Granica między religią a filozofią jest dla Enenków nieostra. Często w danej społeczności współistnieją tradycyjne wierzenia i nierzadko sprzeczne z nimi szkoły filozoficzne.
Mimo to mitologia jest częstym motywem w sztuce, w której dominuje szeroko rozumiana rzeźba, chociaż ostatnio rysunek nabiera na popularności.
Literatura jest jedną z tych rzeczy, które najbardziej trzymają Ćur w kulturalnej kupie. To dzięki popularności wielu klasycznych poematów czy rozpraw filozoficznych powstał, można by rzec, nieformalnie skodyfikowany język literacki, którym posługują się wyższe klasy społeczne.
To tyle na dzisiaj. Na pewno rozwinę ostatnie trzy sekcje i rozpiszę się trochę o kulturze."
2016-07-15
Spiritus:"Oprócz Murii i okolic, nad którymi pracuję, wymyśliłem nową cywilizację. Zamierzasz coś robić na tamtych terenach xD? Bo fajne są, a się marnują/marnowałyby. Ale jak nie, to nie."
Canis:"Nie zamierzam ich zagospodarować, raczej w przyszłości skupię się na Tangii tak długo, aż nie ogarnę jej do końca. Możesz wziąć wskazane okolice." [18]
Interpretacja z 3/2026: Spiritus otrzymał od Canisa ziemie Szuru na zagospodarowanie. Finalnie, trzymał je około 5 lat, a po upływie 10 lat można podsumować, że potencjał zmarnował. Canis tymczasem rzeczywiście skończył wielkie artykuły o Tangii: wpierw Tangia 9509 EK (w 11/2020 r.) i Tangia (złoty wiek) 9750 EK (w 10/2022 r.) i nawet rozpoczął wielki artykuł o 11000 EK (patrz: FTI) zanim zajął się Szurią i obszarami Enenków.
Przypisy
↑Wg klasyfikacji Borlacha, który tworzył klasyfikację globalną.
↑Wg klasyfikacji Canisa, odpowiedzialnego za tę część świata.
