Język ayu

Język ayu ΑΓΙΥ ΧΟΑ
Używany w:	Tangia (Kyon), inne
Liczba użytkowników:	ok. 35 - 45 mln ludzi (Kyon)
Utworzenie:	Canis w 2011
Najnowsza wersja:	2.4
Sposoby zapisu:	grecki uproszczony
Typologia:	SVO
Klasyfikacja:	Ob. 17A Języki ayu - ayu
Status urzędowy
Język urzędowy :	Tangia i kolonie
Oficjalna regulacja:	Najwyższy Uniwersytet Tamarua
Kody
Conlanger–1	ayu
Przykład
Trzy przysłowia Ρα νιμι καλ ταμοα, τυν έο γιυμυε ρα χαρα τα κομο. Εόν ραμι, φαυ αγιανεο αι, χο ιλ χορο λια υναμα υ τιχιγια. Χιτα ακαλανα, χιτα υ ακαλα. Ι ακαλα έο νιλαι, τα εόν μι ταυραν.
Lista conlangów

   Artykuł jest przestarzały i wymaga aktualizacji.

        Język ayu (ay. ΑΓΙΥ ΧΟΑ "Ayu hoa" /'ajʉ 'hoa/ ['aɥʉ 'ɦɔa]) - język urzędowy Państwa Tangijskiego i de facto kontinuum dialektalne używane jednolicie w całej Tangii oraz jej koloniach sięgających od Atirai na południe od Dewii po Bujotuong.

Z punktu widzenia językotwórstwa i językoznawstwsa jest to nieskomplikowany język, który miał, wymówiony, ładnie brzmieć i, zapisany, ładnie wyglądać; jest wysokiej czystości aprioryk. Został zainspirowany językami polinezyjskimi oraz greką. Idea języka powstała w 2010 roku, a sam język po raz pierwszy został zaprezentowany w 2011 roku.

Nazwa, klasyfikacja, historia języka

Jedyna funkcjonująca nazwa to ayu. Stanowi ona nazwę własną języka i jego kultury, i nie tłumaczy się jej. Język nosił oznaczenie ogólne prototypu obiekt 17, a oznaczenie szczegółowe obiekt 17A. Oznaczenie obiekt 17B oznacza język mahan, który był jednym z dialektów.

Ayu niewiele się zmienił od 2011 roku. Zmiana, jaka zaszła do końca 2013 roku, to ustabilizowanie się akcentu na początkowej sylabie (z wieloma wyjątkami), co wymazało znak akcentu znad większości słów. Akut stosowany jest tam, gdzie jest potrzebne rozróżnienie (έον - εόν, άυρα - αυρά) i w zapożyczeniach, jeśli jest to uznane za przydatne. To zakończyło pierwszą falę inspiracji twórczej ayu, który był wykorzystywany do różnych conworldów. W 2017 roku powstał Kyon i również do niego użyto ayu jako języka nowego kraju, Tangii, ale ta pierwsza fala inspiracji światotwórczej nie przełożyła się na rozwój języka. Ten dopiero nastąpił podczas drugiej fali inspiracji światotwórczej w lutym 2020 roku, gdy powstała ogromna liczba tekstu i danych na temat Tangii, a wraz z potrzebami, rozwinął się język. Dopiero wtedy różnice między pierwotną wersją z 2011 i 2013, a wersją z 2020 roku, zaczęły być zauważalne.

Wymowa

Język ayu posiada bardzo mało fonemów, ponadto te fonemy mają bardzo nieostry status. Z tego powodu niemożliwe jest wyznaczenie dokładnej ich ilości. Zapis jest mało obiektywny i nie ma charakteru regulującego wymowę.

Wśród wyróżniających się zjawisk wymowy można wymienić zmienny, wyraźnie dynamiczny akcent, zlewanie się głosek [m] i [p], [ŋ] i [k], a także wahań [x] do [h]. Głoski typowo dźwięczne nie pojawiają się w ogóle. Wśród spółgłosek sonornych wyraźnie rozróżnia się [l] or [ɾ]/[r]. Nie występuje nigdzie głoska [s] ani nic podobnego do niej. Warto też zauważyć, że fonem /e/ nie istnieje samodzielnie, występuje wyłącznie w dyftongach, które często się pojawiają. Możliwe są też tryftongi.

Sylaba κι jest wymawiana [ci].

Samogłoski

Od 2020

	Przednie		Centralne		Tylne
Przymknięte	i ʉ ɔ ɛ ä
Prawie przymknięte
Półprzymknięte
Średnie
Półotwarte
Prawie otwarte
Otwarte

Od 2013

	Przednie		Centralne		Tylne
Przymknięte	i ʉ o e (ə) ä
Prawie przymknięte
Półprzymknięte
Średnie
Półotwarte
Prawie otwarte
Otwarte

Spółgłoski

	Wargowe	Około- zębowe	Około- dziąsłowe	Podniebienne	Welarne
Nosowe	m~ p	n			ŋ~ k
Zwarto- wybuchowe		t
Szczelinowe	f				x~h
Uderzeniowe/ drżące			ɾ~r
Boczne			l - ɬ
Aproksymanty	w			j

Dopuszczalne zbitki spółgłosek

Dopuszczalne są następujące zbitki spółgłosek: /mp/, /np/, /nt/, /nl~ŋl/, /tl/, /ft/, /ŋh/, /ŋk/.

Akcent

Akcent może padać na dowolną sylabę w słowie. Najczęściej jest inicjalny i wtedy nie stawia się akutu nad słowem, chyba że istnieją dwa słowa różniące się tylko akcentem. Jeśli akcent pada gdzieś indziej, to należy zaznaczyć akcent.

Zapis

        Stosuje się uproszczony alfabet grecki, wprowadzony z tej przyczyny, że łatwo w nim się oznacza akcent (alfabet nowogrecki stosuje często akut).
        Język pisany odręcznie oficjalnie składa się tylko z liter wielkich, i tekst w ayu wygląda następująco:

ΡΑ ΝΙΜΙ ΚΑΛ ΤΑΜΟΑ, ΤΥΝ ΈΟ ΓΙΥΜΥΕ ΡΑ ΧΑΡΑ ΤΑ ΚΟΜΟ. ΕΌΝ ΡΑΜΙ, ΦΑΥ ΑΓΙΑΝΕΌ ΑΙ, ΧΟ ΙΛ ΧΟΡΌ ΛΙΑ ΥΝΑΜΑ Υ ΤΙΧΙΓΙΑ. ΧΙΤΑ ΑΚΑΛΑΝΑ, ΧΙΤΑ Υ ΑΚΑΛΑ. Ι ΑΚΑΛΑ ΈΟ ΝΙΛΑΙ, ΤΑ ΕΌΝ ΜΙ ΤΑΥΡΑΝ.

Małe litery są traktowane tak, jak pogrubienie czy kursywa, a więc jako wariant wielkich liter, wspomagający pisanie. Nie przyjmuje się interpretacji, jakoby wielkie litery miały wyrażać jakikolwiek szacunek do czegokolwiek. Z tego względu norma literacka wymaga zapisu wyłącznie małymi literami, nie licząc początku zdań. Wyjątki czasem się czyni dla pewnych fraz, jak np. tytuły czy obce nazwy własne, ale nie w oficjalnych tekstach. Imiona, nazwy rodów, toponimy, nazwy jednostek administracyjnych oraz nazwy sakralne (w tym słowo "Bóg") są zapisywane małymi literami.
        Należy przy tym zaznaczyć, że ayu z zasady nie jest językiem regulowanym, a niniejszy artykuł ma charakter opisowy. Nie powinny zatem dziwić odstępstwa od powyższych zasad.

/ä/ Α α	/o/ Ο ο	/e/ Ε ε	/i/ Ι ι	/ʉ/ Υ υ	/ei/ Η η
/m/ Μ μ	/m/ Π π	/n/ Ν ν	/t/ Τ τ	/k/ Κ κ	/ŋ/ Κ κ
/f/ Φ φ	/h/ Χ χ	/j/ Ι ι	/r/ Ρ ρ	/l/ Λ λ	/w/ Υ υ
		/j/ Γι γι

Istnieje jeszcze jedna litera:

/h/ Σ σ ς

Sigma jest znana w języku ayu. Jest fonetycznie tożsama z chi (/h/). Używana jest tylko w egzonimach (Σιριους - Syriusz) oraz w krajnie nielicznych, niedostosowanych do ayu zapożyczeniach. Jest tylko jeden wyjątek, gdzie przyswojone zapożyczenie zapisywane jest sigmą, ale tyczy się seksualności człowieka i należy do wyrażeń potocznych. Istnieje tendencja do zastępowania sigmy przez chi lub stosowania synonimów.

Gramatyka opisowa

        Składniowo ayu to zasadniczo język analityczny, nominatywno-akuzatywny, o podstawowym szyku zdania SVO, zdania kopularne mogą mieć (i często mają) szyk zdania SOV. Słowotwórstwo stosuje czasem łączenie słów. Występuje prosta odmiana, która służy podstawowym funkcjom.

• Aglutynacyjny sposób afiksacji:
  • -τι jest sufiksem liczby mnogiej (ονναι - kuc, ονναιτι - kuce)
  • -ν stosowany jest do tworzenia niestandardowych przymiotników (γιοαν - wodny)
  • -νι tworzy dopełniacz (χαρα κυνχανι - twarz kobiety)
• Separowany na piśmie sposób afiksacji:
  • - αι oznacza czas przeszły (χολου αι - pisał)
  • λ'- tworzy przysłówki (λ'αυρά - szybko)
• Fleksyjny sposób afiksacji:
  • -ό oznacza pierwszą osobę czasownika (κοραμηλα - siedzieć, κοραμηλό - siedzę)
  • (poet. lub pot.) -ά oznacza trzecią osobę czasownika i zawsze czas teraźniejszy (κοραμηλά - [właśnie teraz] siedzi)

Struktury i przykłady wypowiedzi

Proste zdania

Χoρο κaτλα o εόν.

Słońce jest na niebie.

Ταρακα τα ι χανα μανι.

Jem płatki z mlekiem.

Zdania kopularne

Χορο κατλα λα έον, ιριτλα ο ρα εόν.

Świat uważa, że słońce jest na niebie, ale według mnie, nie jest.

Χορο ο κατλα έον εόν.

Słońce bywa w niebiosach.

Κοραε αχανλαε ιχομηνα εόν.

Człowiek to skomplikowana rasa.

Prezentacja

Χα? Έο χυνλα.

Co? To jest talerz.

Χα? Ρα νια έο, ταιγιαρι χυνλα χευν έο...

Co? To nie łyżka, to jest, kurna, talerz...

Struktury przymiotnikowe i przysłówkowe

Νιυα ινκα.

Dobra żona.

Ον ται αριγιαντο φαραμ.

Całkiem spory stadion.

Zdania złożone

Ιλ μανι ταρακο τα ι χανα ονυι νια, αμυ γιαε κητη ονον ιλ χυ εό φαυ.

Jem łyżką płatki z mlekiem na talerzu, więc wyginaj ode mnie z tym drzewem.