Talonbat

Gbaṛi wehham-u-'Ađezȝayin ܩܒܠ ܘܚܡ ܫܜܨܝܢ Czytasz artykuł z serii Korytarz Talonbacki.

Mowa: Języki talonbacko-harruńskie (PTH) · Język adezaski (Słownik) · Język czaaż · Język heruski Cywilizacja: Miasta-państwa Talonbatu (Adera) · Historia · Religia · Adezowie · Kpabare · Ɛawaant · Ród Heru Pozostałe: Talonbat · Serce Demiurga · Wielki Talonbacki Basen Artezyjski · Dazag Harim

Ḍas 'Ađezȝa ܛܣ ܫܜܨ

Mapa Talonbatu wraz z jego głównymi miastami-państwami w Czasie Wielbłąda Talonbat zaznaczony na mapie Kyonu Język adezaski, czaaż Lokalizacja Wielka Pustynia Południowa Kyonu Krainy Se'iđun, Cxâzib Państwa Miasta-państwa Talonbatu Największe miasta Adera Hhi'sam, Tȝinar, Nijhhun, Cxâzh Narody Adezowie

Talonbat (ajd. Ťaloannambhat [t'alɔan:am'bʰat]), znany także jako Adeza (adz. ܛܣ ܫܜܨ Ḍas 'Ađezȝa ['ɖæs ʔæɗe'z:ˤæ], cza. Ḍaaɛađizȝ [ɖɒː'ʕæɗizˤ]) — kraina historyczno-geograficzna, a także jeden z regionów Wielkiej Pustyni Południowej, położony na zachód od Zagórza Harruńskiego. Jest to niewielki obszar, będący swego rodzaju niecką o wyraźnie niższej elewacji od wszystkich otaczających go terenów, położony w dodatku pomiędzy dwoma niewielkimi pasmami górskimi na północy i południu. Z tego powodu Talonbat zbiera i przechowuję wodę oraz wilgoć z okolicy, zwłaszcza podczas pory deszczowej Czasu Rekina.

Talonbat jest także jedynym miejscem na całej Wielkiej Pustyni w którym występują naturalne całoroczne jeziora słodkiej wody. Głównym powodem ich istnienia nie jest jednak specyficzne ukształtowanie terenu, lecz obecność tak zwanego Wielkiego Talonbackiego Basenu Artezyjskiego. Zapewnia on wodę ogromnej sieci jaskiń oraz podziemnych jezior i rzek, zwanych Sercem Demiurga, których przedłużeniem są zaś jeziora na powierzchni·

Stała obecność wody sprawia, że obszar Talonbatu jest niemalże ogromną oazą, ogrodem pośród nieprzyjaznej pustyni, zapewniającym dogodne warunki bogatej faunie i florze, sprzyjającym także ludzkiej habitacji. Dzięki temu rozwinęła się tutaj mozaika miast-państw oraz unikalna kultura adezaska. Z uwagi na swoje dogodne warunki, a przede wszystkim strategiczne położenie w połowie drogi między Sechtem na zachodzie i Rykadanem na wschodzie, historycznie Talonbat zawsze pełnił kluczową rolę w handlu Szlakiem Ognia.

Nazwa

Nazwa krainy w jednym z dwóch rdzennych dla niej języków, a więc języku adezaskim, to ܛܣ ܫܜܨ Ḍas 'Ađezȝa ['ɖæs ʔæɗe'z:ˤæ]. Chociaż jej dokładne znaczenie nie jest pewne, bez wątpienia jest ona pokrewna adezaskim terminom określającym boga i boginię (kolejno ܛܣ ܫܜ ḍas 'ađe oraz ܛܣ ܫܜܨ ḍas 'ađezi). W nazwie tej szczególnie rzuca się w oczy konsekwentne użycie kwalifikatora pierwszej kategorii (ḍas), wskazującego na ludzi, bogów oraz ludzkie części ciała. Ma to najprawdopodobniej związek z adezaskim wierzeniem, jakoby Talonbat stanowił serce i centralny punkt świata, klatkę piersiową martwego boga, z ciała którego składa się cały świat. Znajduje to oddźwięk w ideogramach talonbackich, w których region Talonbatu zapisuje się jako ⵙ, co wskazuje najprawdopodobniej na centralny punkt istnienia. Nazwa krainy w jej drugim rdzennym języku, czaaż, jest podobna, przybiera ona bowiem formę Ḍaaɛađizȝ [ɖɒː'ʕæɗizˤ]. Pochodzi też zapewne z tego samego źródła.

Adeza znana jest jednak szerzej na Kyonie pod mianem Talonbatu. Jest to nazwa pochodzenia ajdyniriańskiego, biorąca się ze sformułowania Ťaloannambhat [t'alɔan:am'bʰat], oznaczającego "Zachodnia Pustynia". Co ciekawe, jest to bardzo specyficzna nazwa, będąca złożeniem utworzonym w sposób odwrotny do zwykle stosowanego - bardziej poprawnym gramatycznie byłoby złożenie Nambhaťaloan. Nie ma pewności czemu złożenie te rozpowszechniło się w takiej akurat formie. Popularna na obszarze Ajdyniriany opowieść twierdzi, że nazwę tą ukuli rykadańscy kupcy, posługujący się językiem ajdyniriańskim w ograniczonym stopniu, opowiadający ludom wschodu (dla których ajdyniriański również jest lingua francą, nie zaś językiem ojczystym) o tajemniczych przybyszach z zachodu.

Nazwy w językach obcych

Język	Nazwa regionu	Nazwa mieszkańca
Języki ziemskie
Polski	Talonbat, Adeza	Talonbat, Talonbatczyk, Adez
Angielski	Talonbat, Adeza	Talonbati
Języki kyońskie
adezaski	ⵙ ܛܣ ܫܜܨ Ḍas 'Ađezȝa /'ɖæs ʔæɗe'z:ˤæ/	ⵙⵣ ܛܣ ݍܠܝܢ ܫܜܨܝܢ Ḍas jxiṛên-u-'Ađezȝayin /'ɖæs ʄ'ɪ'ɽe:nʊ ʔæɗe'z:ˤæjɪn/
ajdyniriański	Ťaloannambhat /t'alɔan:am'bʰat/	Ťaloannambhatir /t'alɔan:ambʰa'tir/
ayu	Αταχα Ataha /'ʔataha/	Αταχαραι Ataharai /'ʔataharai/
czaaż	Ḍaaɛađizȝ /ɖɒː'ʕæɗizˤ/	Ḍalnu Ɛađizȝ /ɖal'nu ʕæ'ɗizˤ/
hetyński	אזזה Azzah /'ʔazzah/	אזזהו Azzahav /ʔazza'hav/
nowosechtoński	ܐܵܕܙܵܗ Adzah /ʔa'd͡zah/	ܐܵܕܙܵܗܝ݂ܪ Adzahir /ʔad͡za'hir/
urański	𐤀𐤃𐤆𐤄‎ Adzah /ʔa'd͡zah/	𐤁‎𐤀𐤃𐤆𐤄‎ Adzahab /ʔad͡za'hab/
yuketon	Tatsantontora Muajuut /'tat͡sandɔ͡ɰ̃tora 'mʷaʒuːt/	Tatsantontora Muajuutekan /'tat͡sandɔ͡ɰ̃tora 'mʷaʒuːtegan/
kropski	Ṭalambat ཅལམྦཏུ [ʈɑlɑmbɑtɯ]	Ṭalambadbu ཅལམྦཇྦུ [ʈɑlɑmbɑdbu]

Większość nazw w językach obcych łączy się z działalnością handlową, odbywającą się poprzez Szlak Ognia. Z zasady języki używane na zachodzie Kyonu wywodzą się od z nazw miejscowych, przede wszystkim nazwy adezaskiej, lub też z języków Sechtu, są więc pochodną "Adezy". Języki używane na wschodzie Kyonu pochodzą natomiast w przeważającej większości z nazwy ajdyniriańskiej, są więc pochodną "Talonbatu". Wstępują od tego oczywiście nieliczne wyjątki.

Kynografia i dane przyrodnicze

Położenie regionu

Talonbat znajduje się w północno-środkowej części Wielkiej Pustyni Południowej, w obrębie tak zwanego Pasa Życia. Jest to relatywnie niewielki obszar nizinny, o niższej elewacji od otaczających go obszarów, co tworzy swoistą nieckę. Położony jest ponadto pomiędzy dwoma niskimi pasmami gór oraz wzgórz - Górami Keṇḍêp (adz. ܫܡܝ ܟܐܢܩ ܟܢܛܝܦ 'Umê Kâṇig Keṇḍêp [ʔʊ'me: 'kæ:ɳɪg keɳ'ɖe:p]) na południu oraz Górami Ṇêpu (adz. ܫܡܝ ܟܐܢܩ ܢܝܦ 'Umê Kâṇig Ṇêpu [ʔʊ'me: 'kæ:ɳɪg 'ɳe:pʊ]) na północy. Na zachodzie Talonbat oddzielony jest od Kanisji obszarem bezludnych pustkowi, na wschodzie zaś graniczy on z Zagórzem Harruńskim. Koryto Wyschniętej Rzeki (napełniające się okresowo i bardzo rzadko, jedynie podczas najbardziej obfitych lat Czasu Rekina) stanowi niemalże drogę, prowadzącą z Talonbatu na wschód, w kierunku Ajdyniriany.

Obszar Talonbatu nie jest aktywny wulkanicznie. Z rzadka trafiają się jednak niewielkie trzęsienia ziemi, szczególnie na wschodzie. Najwyższym szczytem górskim, znajdującym się w pobliżu Talonbatu, jest położona w Górach Keṇḍêp góra Zâmza (adz. ܫܡܝ ܟܐܢ ܣܐܡܣ 'Umê Kâṇ Zâmza [ʔʊ'me: 'kæ:ɳ 'zæ:mzæ]). Mierzy ona 1515 metrów wysokości.

Wody

Przypisy