Karikaru

Karikaru (pls. «𐑒𐑳𐑮𐑦·𐑒𐑳𐑮𐑫·𐑤𐑴𐑮» ‹Kari·karu·lor› /ˈkariˌkaruɫor/) – religia Pulserimców funkcjonująca od ok. 8000 EK do 9612 EK, wywodząca się z wcześniejszego Aðvaranu. Charakteryzowała się przejściem od klasycznego totemizmu z kultem duchów i przyrody wpierw do dominującego kultu przodków, do których dodano herosów, a na końcu umieszczono na piedestale wyznań same królowe plemion. Wiązało się to ze stopniowym przejściem roli eluašan od kapłanek-królowych do przywódczyń państw militarnych, a momentami wręcz królowych-wojowników, który towarzyszył przeszktałceniom Pulserimców z plemion i protopaństw nękanych przez Enenków do poważnych organizmów państwowych i systemów imperialnych. System Kariakru określa się też mianem eluašanizmu, ponieważ to właśnie wybitne eluašan zaczęły być czczone jako święte lub wielkie, a ich czyny i męczeństwo weszły do kanonu religijnego. Szczytem kultu było przekształcenie się karikaru w hakaizm lat późniejszych, na podstawie legendarnych dziejów eluašan Hakai Meilu. Legendy tych kobiet zastąpiły mity ludowe czasów Aðvaranu, a Karikaru łączyło dawne elementy kultu przodków z nowym wymiarem heroizacji. Pomimo, że większość walk toczyli mężczyźni, i także oddawano im cześć (na czele z heirašotami), to na główny piedestał stawiano eluašan, ponieważ wg wierzeń, to one miały połączenie z sìan·kren przodków.

Męczeńska śmierć eluašan na polu bitwy stanowiła podstawę do ogłoszenia jej "świętą". Eluašan, które odniosły zwycięstwa i zasłużyły się jako dyplomatki lub reformatorki, czczono natomiast jako "wielkie".

Powstanie i rozwój Karikaru należy rozumieć w kontekście dramatycznych przemian politycznych. W czasie, gdy enenckie miasta-państwa traciły spójność i populację wskutek wojen domowych (7974–8007 EK), Boate konsolidowało władzę nad plemionami Pulserimców, prowadząc do powstania imperium. Zwycięstwa i podboje, a także osobiste bohaterskie czyny niektórych eluašan, zrodziły nowy model kultu, który nie tylko uświęcał dawne przodkinie i wodzów, lecz także żywe władczynie, wynoszone do roli pośredniczek pomiędzy mitycznym stanem umysłu sìan·kren (umysłem roju), a realnym ludem.

Religia podkreślała wyjątkowość Kren·dan i przekonanie, że tylko społeczność z eluašan na czele mogła osiągnąć harmonię z rojem umysłów. Świątynie Karikaru skupiały kult ku czci wybitnych eluašan, a także przodków rodu i herosów (najczęściej wojowników). Obrzędy obejmowały składanie ofiar, recytację genealogii, procesje ku czci świętych eluašan oraz rytualne walki, które miały przypominać boje legendarnych przodków.

Kontekst historyczny

Mapa religii pulserimskich w roku 8000 EK.

W poprzednich stuleciach, Enenkowie dominowali nad Pulserimcami. Kiedy w 6785 EK dominujące w tym okresie enenckie państwo-miasto Tuwwa gromiło okolicznych Pulserimców, przeważali nad nimi 3:1. Kiedy w 8155-8170 EK rozpoczęła się wojna wyzwoleńcza Boate, to Pulserimcy już przeważali nad Enenkami 10:1. Bowiem, kiedy w 6214 EK Enenkowie wypędzali Pulserimców z ich ziem macierzystych nad jeziorem Nan·do ze stolicą w Kyörön·forze, to Pulserimcy mieli przed sobą obce, ale wielkie, puste i żyzne ziemie do uciekania i rozwijania eksplozji demograficznej, ale kiedy w 8155 EK uderzyło na nich zjednoczone, wielkie rozmiarowo i populacyjnie, doświadczone w boju, unowocześnione, i zorganizowane imperium pulserimskie Boate, Enenkowie mogli tylko uciekać w średnio urodzajne, choć dobre do obrony góry.

Kluczowymi dwoma wydarzeniami były dwie wojny enenckie:

1. Szósta wojna futtańsko-tuwwska 7967 EK - 7970 EK, w której Futta została całkowicie zdewastowana,
2. Wojna Tuwwy przeciwko Ewanowi i Einu 7974 EK - 8007 EK, w której Enenkowie sami się zdziesiątkowali, a po upadku Ewanu i Einu od północy swoją wojnę wyzwoleńczą rozpoczęła Misava.

Dodatkowo, przed tymi wydarzeniami, pulserimskie państwo Boate wchłonęło większość pozostałych, oprócz Tanate, które pozostało w unii z niepulserimskim Aksayonem.

Boate do 9601 EK podbiło prawie cały obszar Enenków. Tanate i Aksayon utrzymał się niepodległy na południu, bardzo dobrze znający się na skutecznym biciu z Boateńcami, ale bez ambicji imperialnych, i do 9601 pomiędzy nimi funkcjonowało Miote, lenno Boate, jako państwo buforowe. Na północy, tymczasem, Boate podbiło enenckie państwa-miasta Anuraki oraz Ewan. Zupełnie niespokrewniona nacja Misawców (mianownik: Misava) w tym czasie odbiła swoje ziemie z rąk Enenków (którzy ich także gnębili w historii), i podbiła wielkie enenckie państwo-miasto Ein, oraz państwo-miasto Yumma. Misava i Boate ustanowili wspólną granicę na zachód od podbitego Ewanu. Pomiędzy 8000 EK a 9600 EK, Boate zdewastowało państwo-miasto Anuraki, a następnie państwo-miasto Hemele, gdzie przeniosło swoją stolicę z Alna·foru i nazwało ją Sea·for. Stąd najechali, oblegli i zdewastowali jedno z najpotężniejszych państw-miast enenckich, Futtę, która przestała istnieć. Odzyskali swoje ziemie macierzyste i zbudowali stary Kyörön·for na nowo. Ostatnie enenckie państwo-miasto, Tuwwa, było chronione przez góry i miało potężne zapory i fortecę, Boate przeszło do semipermanentnego oblężenia. Cywilizacja Enenków była już tylko w ramach Šúr Šano, tj. Górskiego Szuru (mianownik: Górski Szur).

Podboje Boate były bezlitosne i ludobójcze dla niepulserimców. Dodatkowo, Boateńcy porywali dzieci wysokich rodziców jako swoje. W tych podbojach zginęły olbrzymie liczby ludzi, czasy były nieludzkie, choć cywilizacja była wielka.

Charakterystyka

Eluašan pozostawały zarówno przywódczyniami duchowymi, jak i realnymi władczyniami politycznymi.

Mity eluašan

Do najważniejszych mitów należały:

• Kwaru Nöðre z Žartante – święta, która w latach 8010 i 8023 EK zwyciężyła Enenków z Anuraki i Futty, własnoręcznie zabijając futtskiego dowódcę Nátu VI. Poległa w bitwie, czczona jako męczennica.
• Šira Nalì z Boate – święta, która podczas wojny wyzwoleńczej w 8170–8171 EK kierowała armią, w tym sławnym Heirašotem Mardanem Haraydem. Zamordowana przez zabójców z Futty, stała się symbolem ofiary dla Boate.
• Kari Mualua Wielka z Rite – bohaterka wojny wyzwoleńczej z Tuwwą (8155–8173 EK), która odzyskała ziemie macierzyste Pulserimców. Trafiona włócznią, do końca życia utykała. Zmarła na malarię, lecz jej słowa o sìan·kren weszły do religijnego kanonu.
• Dani Tarqa z Boate – eluašan, która przeniosła stolicę Boate do Sea·foru po objawieniu, jakie miała otrzymać od przodków. Uchodziła za wizjonerkę i reformatorkę.
• Ha'ari Muarin z Boate – święta, która w 8591 EK w starciu z Tanate zmierzyła się w pojedynku z eluašan Kuani Palaz. Zginęła po epickim boju, czczona tylko w Boate. Kuani Palaz była uznana za wielką w Tanate.
• Dani Paloam Dyplomatka – eluašan, która rozwijała dyplomację i flotę Boate. Dwukrotnie stawiała czoła Tuwwie, zmarła w 9602 EK. Jej działania umożliwiły ostateczny podbój Tuwwy w 9612 EK.

Praktyki religijne i święta

Karikaru posiadało rozwinięty kalendarz świąt. Najważniejsze z nich to:

• Dzień Pamięci Świętych – obchodzony w rocznicę śmierci wybitnych eluašan, z procesjami i pieśniami ku ich czci.
• Święto Roju – dzień jedności z sìan·kren, kiedy wierni zbierali się w świątyniach, by wspólnie medytować i słuchać opowieści o dawnych przodkach.
• Rytuał Krwi i Honoru – rytualne walki młodych wojowników, symboliczne powtórzenie bitew stoczonych przez legendarne eluašan.
• Święto Zwycięstw – upamiętniające triumfy militarne Boate, często połączone z wystawieniem dramatów religijnych.

Codzienna praktyka obejmowała modlitwy do przodków, składanie drobnych ofiar w postaci jedzenia i napojów, oraz recytację hymnów ku czci świętych eluašan. Pulserimscy kapłani i kapłanki opracowali bogaty system komentarzy i interpretacji, które były czytane w świątyniach, jak kazania.

Literatura religijna

Już od IX tysiąclecia EK Pulserimcy posługiwali się pismem. Rozwój Karikaru zbiegał się z gwałtownym rozkwitem literatury religijnej. Powstały monumentalne kroniki, mity i traktaty filozoficzne, często wzorowane na osiągnięciach Enenów, lecz rozwinięte do własnej, unikalnej formy. Najważniejsze gatunki to:

• Genealogie świętych – opisujące rodowody eluašan, recytowane podczas ceremonii.
• Epopeje wojenne – poematy o czynach eluašan i ich sojuszników, np. "Pieśń o Kari Mualua".
• Dialogi filozoficzne – rozważania nad naturą sìan·kren, człowieczeństwa i władzy.
• Kroniki świątynne – zapisy wydarzeń politycznych i religijnych, które stanowiły fundament późniejszej historiografii.

Znaczenie

Karikaru osiągnęło szczyt wraz z podbojami imperium Boate, kiedy religia i władza polityczna były nierozerwalnie splecione. Była to religia triumfalna, gloryfikująca wojny i ekspansję, ale także tworząca bogaty kult świętych i wielkich eluašan. Stanowiła bezpośredni fundament dla późniejszego Hakaizmu, który przejął elementy eluašanizmu, przekształcając je w jeszcze bardziej zinstytucjonalizowaną formę.