Talonbat
| Gbaṛi wehham-u-'Ađezȝayin ܩܒܠ ܘܚܡ ܫܜܨܝܢ Czytasz artykuł z serii Korytarz Talonbacki. |
Mowa: Języki talonbacko-harruńskie (PTH) · Język adezaski (Słownik) · Język czaaż · Język heruski Cywilizacja: Miasta-państwa Talonbatu (Adera) · Historia · Religia · Adezowie · Kpabare · Ɛawaant · Ród Heru Pozostałe: Talonbat · Serce Demiurga · Wielki Talonbacki Basen Artezyjski · Dazag Harim |
| Ḍas 'Ađezȝa ܛܣ ܫܜܨ | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
Talonbat (ajd. Ťaloannambhat [t'alɔan:am'bʰat]), znany także jako Adeza (adz. ܛܣ ܫܜܨ Ḍas 'Ađezȝa ['ɖæs ʔæɗe'z:ˤæ], cza. Ḍaaɛađizȝ [ɖɒː'ʕæɗizˤ]) — kraina historyczno-geograficzna, a także jeden z regionów Wielkiej Pustyni Południowej, położony na zachód od Zagórza Harruńskiego. Jest to niewielki obszar, będący swego rodzaju niecką o wyraźnie niższej elewacji od wszystkich otaczających go terenów, położony w dodatku pomiędzy dwoma niewielkimi pasmami górskimi na północy i południu. Z tego powodu Talonbat zbiera i przechowuję wodę oraz wilgoć z okolicy, zwłaszcza podczas pory deszczowej Czasu Rekina.
Talonbat jest także jedynym miejscem na całej Wielkiej Pustyni w którym występują naturalne całoroczne jeziora słodkiej wody. Głównym powodem ich istnienia nie jest jednak specyficzne ukształtowanie terenu, lecz obecność tak zwanego Wielkiego Talonbackiego Basenu Artezyjskiego. Zapewnia on wodę ogromnej sieci jaskiń oraz podziemnych jezior i rzek, zwanych Sercem Demiurga, których przedłużeniem są zaś jeziora na powierzchni·
Stała obecność wody sprawia, że obszar Talonbatu jest niemalże ogromną oazą, ogrodem pośród nieprzyjaznej pustyni, zapewniającym dogodne warunki bogatej faunie i florze, sprzyjającym także ludzkiej habitacji. Dzięki temu rozwinęła się tutaj mozaika miast-państw oraz unikalna kultura adezaska. Z uwagi na swoje dogodne warunki, a przede wszystkim strategiczne położenie w połowie drogi między Sechtem[1] na zachodzie i Rykadanem na wschodzie, historycznie Talonbat zawsze pełnił kluczową rolę w handlu Szlakiem Ognia.
Nazwa
Nazwa krainy w jednym z dwóch rdzennych dla niej języków, a więc języku adezaskim, to ܛܣ ܫܜܨ Ḍas 'Ađezȝa ['ɖæs ʔæɗe'z:ˤæ]. Chociaż jej dokładne znaczenie nie jest pewne, bez wątpienia jest ona pokrewna adezaskim terminom określającym boga i boginię (kolejno ܛܣ ܫܜ ḍas 'ađe oraz ܛܣ ܫܜܨ ḍas 'ađezi). W nazwie tej szczególnie rzuca się w oczy konsekwentne użycie kwalifikatora pierwszej kategorii (ḍas), wskazującego na ludzi, bogów oraz ludzkie części ciała. Ma to najprawdopodobniej związek z adezaskim wierzeniem, jakoby Talonbat stanowił serce i centralny punkt świata, klatkę piersiową martwego boga, z ciała którego składa się cały świat. Znajduje to oddźwięk w ideogramach talonbackich, w których region Talonbatu zapisuje się jako ⵙ, co wskazuje najprawdopodobniej na centralny punkt istnienia.
Czaaż
Adeza znana jest jednak szerzej na Kyonie pod mianem Talonbatu. Jest to nazwa pochodzenia ajdyniriańskiego, biorąca się ze sformułowania Ťaloannambhat [t'alɔan:am'bʰat], oznaczającego "Zachodnia Pustynia". Co ciekawe, jest to bardzo specyficzna nazwa, będąca złożeniem utworzonym w sposób odwrotny do zwykle stosowanego - bardziej poprawnym gramatycznie byłoby złożenie Nambhaťaloan. Nie ma pewności czemu złożenie te rozpowszechniło się w takiej akurat formie. Popularna na obszarze Ajdyniriany opowieść twierdzi, że nazwę tą ukuli rykadańscy kupcy, posługujący się językiem ajdyniriańskim w ograniczonym stopniu, opowiadający ludom wschodu (dla których ajdyniriański również jest lingua francą, nie zaś językiem ojczystym) o tajemniczych przybyszach z zachodu.
Etymologia
Nazwy w językach obcych
| Język | Nazwa regionu | Nazwa mieszkańca |
|---|---|---|
| Języki ziemskie | ||
| Polski | Talonbat, Adeza | Talonbat, Talonbatczyk, Adez |
| Angielski | Talonbat, Adeza | Talonbati |
| Języki kyońskie | ||
| adezaski | ⵙ ܛܣ ܫܜܨ Ḍas 'Ađezȝa /'ɖæs ʔæɗe'z:ˤæ/ |
ⵙⵣ ܛܣ ݍܠܝܢ ܫܜܨܝܢ Ḍas jxiṛên-u-'Ađezȝayin[2] /'ɖæs ʄ'ɪ'ɽe:nʊ ʔæɗe'z:ˤæjɪn/ |
| ajdyniriański | Ťaloannambhat[3] /t'alɔan:am'bʰat/ |
Ťaloannambhatir /t'alɔan:ambʰa'tir/ |
| ayu | Αταχα Ataha /'ʔataha/ |
Αταχαραι Ataharai /'ʔataharai/ |
| czaaż | Ḍaaɛađizȝ /ɖɒː'ʕæɗizˤ/ |
Ḍalnu Ɛađizȝ /ɖal'nu ʕæ'ɗizˤ/ |
| hetyński | אזזה Azzah /'ʔazzah/ |
אזזהו Azzahav /ʔazza'hav/ |
| nowosechtoński | ܐܵܕܙܵܗ Adzah /ʔa'd͡zah/ |
ܐܵܕܙܵܗܝ݂ܪ Adzahir /ʔad͡za'hir/ |
| urański | 𐤀𐤃𐤆𐤄 Adzah /ʔa'd͡zah/ |
𐤁𐤀𐤃𐤆𐤄 Adzahab /ʔad͡za'hab/ |
| yuketon | Tatsantontora Muajuut[4] /'tat͡sandɔ͡ɰ̃tora 'mʷaʒuːt/ |
Tatsantontora Muajuutekan /'tat͡sandɔ͡ɰ̃tora 'mʷaʒuːtegan/ |
| kropski | Ṭalambat ཅལམྦཏུ [ʈɑlɑmbɑtɯ] |
Ṭalambadbu ཅལམྦཇྦུ [ʈɑlɑmbɑdbu] |
Kynografia i dane przyrodnicze
Położenie regionu
Klimat
Wody
Oazy i jeziora
Rzeki
Ukształtowanie terenu
Fauna i flora
Fauna
Flora
Cywilizacja talonbacka
Miasta-państwa Talonbatu
Populacja
Ciekawostki
Przypisy
