Kãs
| E • Regiony Historyczne Gór Żelaznych | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Surandral | Bamgan · Banzë (Banzja) · Kaalpas Północny · Kak · Kãs (Kans) · Kudu · Mevat (Mewat) · Phejdë (Ferdia) ·Suán Djal (Suwandial) · Suán Luék (Suwanluwek) · Thumb · Thomkhód (Tomkod) · Wacihá (Waciha) · Waňaem (Waniaem) · Wathoul (Watowul) · Žoini | ||||||||
| Erutia | Badre · Béñ Tham (Bengtam) · Kãs (Kans) | ||||||||
| Inne | Suchogórzyn | ||||||||
Kans (sur. कंस् Kãs, eru. Kenäs) — region w Górach Żelaznych, w roku wspólnym podzielony pomiędzy Surandral oraz Erutię, stanowiąc jedną z wielu kości niezgody między nimi. Jest on związany z górnym biegiem jednej z najważniejszych rzek wypływających z Gór Żelaznych, Pijisu (eru. Piyis, sur. पीझिस् Pižës).
Jest to region typowo górski, położony na dość wysokich wysokościach rzędu 4000-5000 m n.p.m., w którym rzeki są życiodajnymi arteriami. Wzdłuż niej znajdują się największe miasta i wioski, rozwija się rolnictwo, zaś poza nimi występuje pasterstwo. Niewielka liczba lasów i drzew. Niektóre obszary są na tyle jałowe, że są półpustynią. Powietrze i ilość opadów jest zbliżona do innych części zachodniej Erutii.
Kans stanowi istotny region na trasie Szlaku Gór, będąc najkrótszym połączeniem stolicy Surandralu z stolicą Erutii (pełni podobną funkcję do szlaku jak Ferdia między Surandralem a Ajdynirianą). W efekcie od dawna występują walki o Kans, w wyniku których dawniej jednolity region w roku wspólnym jest podzielony przez dwa państwa. Obecna granica została wyznaczona w 8237 EK na mocy pokoju w Nathwá.
Ludność koncentruje się wzdłuż dolin rzecznych, dużo mniej ludzi zamieszkuje tereny na obrzeżach regionu. Główną ludnością Kansu stanowią Kansowie, ale udział mają też Erutańczycy i inne ludy taldialskie. Najważniejsze miasta regionu: Ješëk, Džuk, Anijóm, Tartun.
Etymologia
Ciężko określić skąd się wzięły formy कंस् Kãs i Kenäs, jednak ze względu na podobieństwo zakłada się wspólny źródłosłów od kanskiego endonimu Käns. Propozycją jest m.in. pochodzenie z prajalniockiego rdzenia *xañi „podłużny” (jak sur. xeň „szyja”), z prataldialskiego rdzenia *kánn- „nowy” (jak banzyjskie कन् kan „ts.”), *kántēk „jedzenie” (ban. कन्ति kanti „chleb”) albo *gánsa „północ” (ban. गुस् gys „ts.”). W starosurandralskim forma कन्स् Käns była już znana za czasów I Państwa Gjõów oraz Państwa Lecajskiego.
Nazwy w innych językach:
| język | nazwa | ||
|---|---|---|---|
| języki ziemskie | |||
| polski | Kans | ||
| angielski | Kans | ||
| niemiecki | Kans | ||
| norweski | Kans | ||
| języki kyońskie | |||
| ërütat | Kenäs [ˈkenas] | ||
| surandralski | कंस् Kãs [ˈkɐ̃s] | ||
| starosurandralski | कन्स् Käns [kæns] | ||
| kejreński | |||
| banzyjski | चन्स् Çans [ˈt͡ʃans] | ||
| lecajski | कन्स् Kans [ˈkʰans] | ||
| ołłuch | Kanėc [ˈkanit͡s] | ||
| habecki | కనీసీ Kânissi [ˈkánìsːì] | ||
| Odległe języki Kyonu w przestrzeni lub czasach | |||
| (nowo)surandralski | कंस् Kąs [ˈkɑ̃s] | ||
| ayu | |||
| nowosechtoński | |||
| pulserimski | |||
| yuke | |||