(Nie pokazano 21 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1:
Linia 1:
{{kraj
: ''Nie mylić z [[Szuria|Szurią]], krainą geograficzną.''
| tło = #006633
{{Szur Intro}}
| tekst = black
{{Cpaństwo
| tekst2 = black
|czasy litera = R2
| nazwa własna = Šúr
|czasy kolor otoczki litery = #cc0000
| nazwa polska = Szur
|czasy kolor tła tekstu = #cc0000
| flaga =
|czasy kolor tekstu = white
| herb =
|tło tekstu = black
| mapa = [[Plik:Szur 8973.png|250px]]<br/>''Szur na mapie świata''<br/>[[Plik:szur.png|100px]]
|poziom tekst kolor = white
| desc3 = Szur z oznaczonymi Trzema Wielkimi Talesami
|czasy kolor otoczki cyfry = #b34700
| język urzędowy = [[Język enencki|enencki]]
|czasy kolor tła tekstu cyfry = #b34700
| stolica = ''tradycyjnie'' Tuwwa,<br/>''de facto'' brak
|poziom rozwoju kolor tekstu = white
| system rządów = ''zazwyczaj'' monarchia parlamentarna
|poziom rozwoju cyfra = 4
| typ państwa = ''tradycyjnie'' hegemoniczna konfederacja<br/>''obecnie'' brak jednego ośrodka państwowości
|poziom tekst = ''Państwo conworldu [[Kyon|<font color="white"><b><u>KYON</u></b></font>]]''.
| głowa państwa = talen Tuwwy X<br/>talen Einu Y<br/>(pretendenci)
|rok = ROK 7973 EK
| pierwszy minister = ''n/d''
|transliteracja nazwy państwa = Szur
| waluta = (głównie) enencki sikur
|nazwa własna państwa = <font size="5" face="Quivira">Šúr</font>
| system gospodarczy = gospodarka pałacowa
|lokalizacja = [[Plik:Szur 8973.png|500px]]<br/><small>Szur na mapie [[Kyon]]u w 7973 EK</small></small>
| religia panująca = [[Religia Enenków]]
|stolica = [[Tuwwa]] (nieformalnie, pod koniec)
| terytoria zależne = ''brak''
|języki urzędowe = [[Język enencki|enencki]]
|głowa państwa = talenowie miast
|władca = ?
|ustrój = konfederacja feudalna (pałacowa)
|etnografia = Enenkowie
|religia państwowa = [[Religia Enenków]]
|średnia długość życia = 50 lat
|ludność całkowita = 9 520 000 os.
|kiedy = 7973 EK
|pojawienie = 4328 - 4898 powstanie 4 państw-miast
|koniec = asymilacja Enenków w inne narody pomiędzy 7973 EK a 8400 EK
|system monetarny = enencki sikur
|waluta = enencki sikur
|kod waluty = ESR
}}
}}
'''Szur''' (enen. ''Šúr'' {{IPA|[ˈʃúr]}}) to kraina [[Kyon|Kyonu]] położona nad południowo-wschodnim wybrzeżem głównego kontynentu, zamieszkana przez '''Enenków''' (enen. sg. ''Énennki'' {{IPA|[ʔɛ́nɛŋki]}}, pl. ''Ehínenka'' {{IPA|[ʔɛhínɛŋka]}}). W [[Rok wspólny Kyonu|roku wspólnym]] graniczy od zachodu z [[Buania|Buanią]].
'''Cywilizacja Enenków''' ([[język enencki|enen.]] ''«Šúr»'' {{IPA|/ˈʃúr/}}<ref>Początkowo zwany przez [[Użytkownik:Spiritus|Spiritusa]] "Ćur".</ref>) to szereg państw-miast istniejących w okresie od 4328 [[EK]] do 8012 [[EK]], położonych w krainie zwanej [[Szur]]em nad południowo-wschodnim wybrzeżem [[Kyon]]u, zamieszkana przez etnicznych '''Enenków''' ([[język enencki|enen.]] ''«Énennki»'' {{IPA|/ʔɛ́nɛŋki/}}, pl. ''«Ehínenka»'' {{IPA|/ʔɛhínɛŋka/}}). W roku 7973 [[EK]], u szczytu swojej potęgi, państwa miasta graniczyły od północy z [[Buania|Buanią]] i od południa z [[Nuaria|Nuarią]]. W skład wchodziły głównie miasta [[Tuwwa]], [[Futta]], [[Ein]] oraz [[Ewan]]. Okazjonalnie, państwa te dominowały nad innymi i nad obszarem, co nazywano "hegemonią".
Historycznie Szur był królestwem, w którym władzę dzierżył król (en. ''tā́len'' {{IPA|[tǎːlɛn]}}, dosł. "mówca") najsilniejszego miasta-państwa (en. ''tālesā́ti'' {{IPA|[taːlɛsǎːti]}}) — początkowo Futty, potem Tuwwy. W ciągu ostatnich paruset lat doszło jednak do upadku ostatniej dynastii tuwwskich mówców i obecnie Szur znajduje się w okresie rozbicia dzielnicowego, gdzie żadne talesati nie jest w stanie narzucić innym swojej hegemonii. Jednakże w ciągu ostatnich lat w polityce Szuru dominować zaczęły tzw. Trzy Wielkie Talesa: Ejin (en. ''Eyîn'' {{IPA|[ʔɛjîːn]}}), Ewan (en. ''Ewán'' {{IPA|[ʔɛwán]}}) oraz Tuwwa (en. ''Túwwaʼ'' {{IPA|[túwːaʔ]}}).
Enenkowie nigdy nie utworzyli jednolitego ani trwałego aparatu państwowego poza systemem państw-miast i ostatecznie padli ofiarą wzajemnych wojen, po czym zostali zdominowani przez inne narody obszaru Szuru, głównie przez [[Pulserimcy|Pulserimców]]. Państwa-miasta Enenków ulegały systematycznemu osłabieniu do roku 8500 [[EK]], w 9505 [[EK]] istniało już tylko ostatnie państwo «Šúr Šano» "[[Górski Szur]]" ze stolicą w [[Tuwwa|Tuwwie]] w stanie semi-permanentnego oblężenia, wcielone do państwa [[Boate]]. Do roku 11000 [[EK]] Enenkowie całkowicie zniknęli również etnicznie.
==Nazwa==
===Etymologia===
Słowo ''Enenk'', ''Enenek'' pochodzi od enenckiego słowa ''Énenki'', będącego derywatem słowa ''énen'' oznaczające człowieka, mieszkańca lub obywatela. ''Kíli Ehinénkas'' oznacza więc "ziemie ludzi" (''kíli'' "ziemie").
Słowo Szur tymczasem pochodzi najprawdopodobniej od przymiotnika ''šúri'', które przetłumaczyć można jako "odległy", "osamotniony".
Historycznie, Szur był królestwem, w którym władzę dzierżył król (en. ''«tā́len»'' {{IPA|/tǎːlɛn/}}, dosł. "mówca") najsilniejszego miasta-państwa (en. ''«tālesā́ti»'' {{IPA|/taːlɛsǎːti/}}) — początkowo Futty, potem Tuwwy. W ciągu ostatnich paruset lat doszło jednak do upadku ostatniej dynastii tuwwskich mówców i obecnie Szur znajduje się w okresie rozbicia dzielnicowego, gdzie talesati nie było w stanie narzucić innym swojej hegemonii. Jednakże w ciągu ostatnich lat w polityce Szuru dominować zaczęły tzw. Trzy Wielkie Talesa: Ejin (en. ''«Eyîn»'' {{IPA|/ʔɛjîːn/}}), Ewan (en. ''«Ewán»'' {{IPA|/ʔɛwán/}}) oraz Tuwwa (en. ''«Túwwaʼ»'' {{IPA|/túwːaʔ/}}).
===W innych językach===
__TOC__
=Nazwa=
Słowo ''Enenk'', ''Enenek'' pochodzi od [[język enencki|enenckiego]] słowa ''Énenki'', będącego derywatem słowa ''énen'' oznaczające człowieka, mieszkańca lub obywatela. ''Kíli Ehinénkas'' oznacza więc "ziemie ludzi" (''kíli'' "ziemie"). Słowo Szur tymczasem pochodzi najprawdopodobniej od przymiotnika ''šúri'', które przetłumaczyć można jako "odległy", "osamotniony".
|style="border: 1px #aaaaaa solid;"|'''Uwaga:''' ''Te flagi zostały zaprojektowane przez [[Użytkownik:Canis|Canisa]], już po usunięciu [[Użytkownik:Spiritus|Spiritusa]] z projektu [[Kyon]]. Były potrzebne do użycia w artykułach o wojnach Szurii.''
|}
Poniższe flagi bywały używane dla oznaczenia najważniejszych państw-miast.
Szur jest terytorium w zdecydowanej większości górzystym. Tereny nizinne występują wyłącznie na cienkim paśmie wzdłuż wybrzeży oceanu (jednakże wysokość dosyć szybko wzrasta) oraz na północy. Wysokość nad poziomem morza mocno się waha, najwyższe góry osiągają wysokość do ok. 13 km n.p.m.<ref>Wysokość względna to ok. 11 km.</ref> Większość Szuru znajduje się na wyżynach na wysokości ok. 1 km n.p.m.
Szur jest terytorium w zdecydowanej większości górzystym. Tereny nizinne występują wyłącznie na cienkim paśmie wzdłuż wybrzeży oceanu (jednakże wysokość dosyć szybko wzrasta) oraz na północy. Wysokość nad poziomem morza mocno się waha, najwyższe góry osiągają wysokość do ok. 13 km n.p.m.<ref>Wysokość względna to ok. 11 km.</ref> Większość Szuru znajduje się na wyżynach na wysokości ok. 1 km n.p.m.
Szur oddzielony jest od Wielkiej Pustyni naturalną barierą w postaci wysokich gór; ich linia jest jednakże nieregularna i często pojawiają się szerokie wyrwy, których wysokość względna nie wynosi więcej 1-2 km.
Szur oddzielony jest od [[Wielka Pustynia Południowa Kyonu|Wielkiej Pustyni Południowej]] naturalną barierą w postaci wysokich gór; ich linia jest jednakże nieregularna i często pojawiają się szerokie wyrwy, których wysokość względna nie wynosi więcej 1-2 km. Z gór spływają dwie rzeki — Gahama (enen. ''Ĝaháma'') na południu i Tawgan (enen. ''Tā́wgan'') na północy.
Z gór spływają dwie rzeki — Gahama (enen. ''Ĝaháma'') na południu i Tawgan (enen. ''Tā́wgan'') na północy.
===Klimat===
==Historia==
===Zasiedlenie Szuru przez ludzi i okres przedhistoryczny===
Trudno określić, czy Enenkowie są ludnością autochtoniczną czy raczej późniejszymi najeźdźcami, którzy narzucili dawnym ludom Szuru swoją kulturę i język.
Kimkolwiek byli, pierwsi ludzie przybyli do Szuru przez Bramę Południową, wędrując wzdłuż wybrzeża; byli oni więc zapewne częścią wielkiej migracji, która doprowadziła do osadzenia się na obecnych terenach współczesnych mieszkańców większej części południowego wybrzeża Pangei.
===Okres archaiczny===
Najstarsze znane dziś zapiski historyczne w Szurze pochodzą z roku ok. 3000 n.e. Mniej więcej w tym czasie dochodzi do rozkwitu cywilizacji na tym obszarze.
===Zalążek hegemonii===
===Hegemonia futtańska===
====Dynastia XXX====
====Dynastia YYY====
====Dynastia ZZZ====
===Wojna o władzę===
===Hegemonia tuwwska===
====Dynastia AAA====
====Dynastia BBB====
====Upadek====
===Czasy obecne===
[[Plik:QKtGRya.png|thumb|right|250px|Szur.]]W roku 8970 padła niezdobyta dotąd Futta, w wyniku czego tuwwska ekspansja nabrała rozpędu, mogąc skierować się na północ.
Wkrótce tuwwski Senat wysłał poselstwo do trzech głównych miast kontynentalnego Szuru: Hemele, Ewanu i Einu. Sprawa była jasna: albo kapitulacja i nawrócenie na jedyną wiarę albo wojna (i zupełny brak litości po przegranej, oczywiście). Zgodnie z oczekiwaniami, pierwsze z miast, o charakterze głównie kupieckim zgodziło się na konwersję, dzięki czemu zostało bardzo łagodnie potraktowane i zachowało częściową autonomię.
Sytuacja wyglądała jednak zupełnie inaczej w przypadku dwóch pozostałych polis. Zgodnie ze swoimi temperamentami, ewańskie Zgromadzenie odesłało tuwwskich posłów z kwitkiem, a król Einu — odcięte głowy.
=Historia=
{{Główny artykuł|Historia Szuru}}
Na nieszczęście (i niespodziewanie się) Tuwwczyków, Ewan i Ein jakimś cudem sprzymierzyły się przeciwko wspólnemu wrogowi. Lata 8974-8996 to walka raczej wyrównana, chociaż z nieznaczną przewagą północy, zakończona ostatecznie zawieszeniem broni; trzeba bowiem wiedzieć, że górzysty środkowy Szur jest terenem bardzo trudnym do prowadzenia jakichkolwiek walk (przez co jednocześnie przez lata stanowił niejaką strefę buforową pomiędzy potęgami polis południowych i północnych).
=Miasta=
Poniżej podano listę ośrodków miejskich Szuru powyżej 25 000 mieszkańców.
Wraz z przybyciem roku 9001 Ewan popełnił jednak fatalny błąd: postanowił szarpnąć się na Hemele, odpowiadając na prośby słane przez niektórych z ichniejszych kupców i wygnywanych dostojników oraz rosnące niepokoje społeczne związane z powolnym zacieśnianiem tuwwskich szponów nad miastem i ograniczaniem wcześniej zagwarantowanych swobód. Problem był jeden: Ein nie popierał takiego ruchu (Eińczycy zdawali sobie zresztą sprawę, że ze względów geograficznych to i tak ich drzewiejsi sojusznicy zajęliby Hemele i ciągneliby zeń profity).
Decyzja o wkroczeniu na teren autonomicznego obszaru przyspieszył jednak wybuch powstania. Tuwwa tymczasem nie pozostała oczywiście bierna — jej armia szybko znalazła się po drugiej stronie i rozpoczęła się walka. Ta jednak nie była już wyrównana — wkrótce Ewańczycy zostali wygnani z hemelskich ziem, a zostawiwszy część wojsk w celu zduszenia powstania, Tuwwczycy wkroczyli na terytorium Ewanu. Wpół drogi pomiędzy Hemele a Ewanem, w pobliżu wioski o nazwie Uszuru doszło do starcia dwóch armii. Tuwwczycy odnieśli niespodziewanie druzgocące zwycięstwo, głównie dzięki zastosowaniu nowych technologii wojennych, i ruszyli oblegać Ewan. Miasto, oblegane przez kilkanaśćie tygodni — po raz pierwszy w historii Szuru użyto prochu! — ostatecznie poddało się. Najwyższych dostojników miasta czekał różny los — część zdołała (lub zdołała była) uciec, część ułaskawiono, część została złożona w ofierze, ale samo miasto nie ucierpiało większych dalszych zniszczeń i upokorzeń. Oczywiście, niezbędnym było porzucenie tradycyjnego politeistycznego kultu.
Ostatnim przeciwnikiem na kontynencie pozostał Ein — a tym razem Tuwwa nie zamierzała zaprzestać walki, a Ein nie zamierzał czekać biernie. U schyłku roku 9002 doszło do pierwszych starć na granicy. Osłabiona wojną z Ewanem tuwwska armia nie była jednak w stanie przebić się w głąb terytorium wroga. Tuwwski dowódca wpadł jednak na pomysł przerzucenia części wojsk na wschód, ażeby te przeszły górami. Operacja ta trwała dosyć długo, ale ostatecznie powiodła się, a Ein nagle znalazł się w pozycji ataku z dwóch stron — południowej i wschodniej. Konieczność rozpoczęcia przerzucania wojsk na wschód pomogły wrogowi wedrzeć się od południa, a nim owo przerzucenie doszło w pełni do skutku, tuwwska armia napierająca od zachodu zajęła żyzną dolinę Timi Kili stanowiącą główny obszar zaopatrzenia regionu w żywność. Nie udało się również ocalić prastarej świątyni boga-słońca czczonego na północy — wraz z otaczającym ją miasteczkiem została splądrowana i doszczętnie zniszczona.
Na początku roku 9005 Ein został oblężony. Nowy król (stary zginął w walce), przekonany o niezdobywalności swego grodu, nie zamierzał jednak poddać się, tak jak uczynili to Ewańczycy — zdawał sobie zresztą sprawę, że nie zostałby oszczędzony przez Tuwwczyków. Ci jednak nie musieli wcale starać się za wszelką cenę sforsować wysokich murów miasta — wystarczyło czekać, prowadząc (być może trochę dla niepoznaki) zwykłe, nieco leniwe oblężęnie. Miasto zostało wzięte głodem; niszczone wystrzeliwanymi przerażającymi ognistymi pociskami, trawione wywoływanymi przez nie pożarami i odcięte od dostaw żywności i wody w końcu „sforsowało” się od wewnątrz — wskroś rozkazom słanym z pałacu, mieszkańcy otwarli najeźdźcom bramy, licząc na podobne potraktowanie, jakie spotkało hemelczyków i ewańczyków.
Mylili się jednak. Wojna słono owych najeźdźców kosztowała, co wiązało się z wysokimi podatkami; a że większość wojsk znajdowała się daleko od kontrolowanych przez Tuwwę ziem, zaczęły się problemy z lojalnością. Potrzeba więc było pokazu siły. Wkrótce po zajęciu miasta zaczął się terror: palono, plądrowano, gwałcono, brano w niewolę, burzono, składano w ofierze czy po prostu mordowano. Król, wraz z całą rodziną, arystokracją, dworem, dużą częścią wojska i innymi zostali przewleczeni przez cały Szur aż do Tuwwy, gdzie cały (no, prawie — część trafiła w międzyczasie tam i ówdzie) ten orszak został złożony w największej i najbrutalniejszej masowej ofierze, jaką do tej pory widział enencki świat. Zwłoki najważniejszych osobistości następnie stratowano na miazgę.
Wkrótce do Einu przybywać zaczęły przybywać grupy imigrantów z miast południa, aby zasklepić demograficzną dziurę, złagodzić przeludnienie i krzesić wiarę w Taszina na odległej północy.
Wojna w kontynentalnym Szurze kończy się więc w roku 9007. Wielu co bogatszych mieszkańców północy zdążyło się ewakuować na wyspę Tolinę, podobnie jak wielu z prześladowanych odtąd członków buddyjskopodobnego ruchu zwanego szinwoizmem. A no właśnie, co z Toliną? Tuwwczycy nie chcą wziąć się za ostatni niezdobyty przez siebie bastion obrzydliwej herezji? Cóż, na razie liżą rany<ref>https://jezykotw.webd.pl/f/index.php/topic,2094.msg83381.html#msg83381</ref>.
==Ludność==
===Enency===
===Miasta===
Poniżej podano listę ośrodków miejskich Szuru powyżej 25 000 mieszkańców. ''Lista będzie uzupełniana.''
Enenkowie dzielą rok na piętnaście pięciodniowych tygodni. Dodatkowo co pięć lat dodaje się jeden specjalny dzień na koniec roku, by zapobiec przesunięciu pór roku (rok na Kyonie trwa ok. 75,2 ichniejszych dni). Ostatni dzień tygodnia jest dla większości ludzi wolny. Poza tym w wielu większych miastach odbywają się regularne, cotygodniowe targi. Poszczególne tygodnie nie mają swoich nazw; są po prostu numerowane. Ponadto podawanie tygodnia w datach jest dosyć rzadkie. Zwykle, podając datę, wymienia się po prostu numer dnia w roku<ref>Podawanie dnia tygodnia byłoby redundantne, jako że piątkowo-dwudziestkowy system liczbowy enenczcyzny pokazuje go zwykle explicite.</ref>
==Kalendarz==
Enenkowie dzielą rok na piętnaście pięciodniowych tygodni. Dodatkowo co pięć lat dodaje się jeden specjalny dzień na koniec roku, by zapobiec przesunięciu pór roku (rok na Kyonie trwa ok. 75,2 ichniejszych dni). Ostatni dzień tygodnia jest dla większości ludzi wolny. Poza tym w wielu większych miastach odbywają się regularne, cotygodniowe targi.
Poszczególne tygodnie nie mają swoich nazw; są po prostu numerowane. Ponadto podawanie tygodnia w datach jest dosyć rzadkie. Zwykle, podając datę, wymienia się po prostu numer dnia w roku<ref>Podawanie dnia tygodnia byłoby redundantne, jako że piątkowo-dwudziestkowy system liczbowy enenczcyzny pokazuje go zwykle explicite.</ref>
=Religia=
==Religia==
{{Główny artykuł|Religia Enenków}}
{{Główny artykuł|Religia Enenków}}
Podstawowym pojęciem enenckiej religii jest ''Tixān'' {{IPA|[tiˈxaːn]}}. Słowo to trudno przetłumaczyć; jego znaczenie można przybliżyć jako "świat duchowy, idei", "eter"; jest to też słowo używane na określenie enenckiego panteonu, ogółu bóstw a często także innych istot niematerialnych. Wśród szurskich duchownych i uczonych nie ma zgody co do natury Tichanu — jedni uznają go za osobowe bóstwo a nawet czczą, inni traktują go raczej jako metaforę rzeczywistej natury świata, niedostrzegalnej dla ludzkiej percepcji.
Podstawowym pojęciem enenckiej religii jest ''Tixān'' {{IPA|[tiˈxaːn]}}. Słowo to trudno przetłumaczyć; jego znaczenie można przybliżyć jako "świat duchowy, idei", "eter"; jest to też słowo używane na określenie enenckiego panteonu, ogółu bóstw a często także innych istot niematerialnych. Wśród szurskich duchownych i uczonych nie ma zgody co do natury Tichanu — jedni uznają go za osobowe bóstwo a nawet czczą, inni traktują go raczej jako metaforę rzeczywistej natury świata, niedostrzegalnej dla ludzkiej percepcji.
Linia 156:
Linia 152:
Pierwotnym bóstwem Enenków jest Ūli — Bóg Słońce — który rozjaśnił pustki Tichanu, tworząc w ten sposób świat rzeczywisty — niebo i ziemię. Z powodu tabu nazywany jest często "Niemową" (enen. ''Meytālešin'' {{IPA|[mejtaːleˈʃin]}}), ponieważ uznaje się, iż po ukończeniu swego dzieła Uli udał się z powrotem do swego niebiańskiego pałacu i odtąd nie ingeruje bezpośrednio w sprawy świata. Nie oznacza to jednak, iż nie ma on znaczenia w wierzeniach Enenków — jest on gwarantem istnienia całego świata materialnego. Nie zanosi się do niego prywatnych intencji, ale kult Ulego, prowadzony przez "Niemych kapłanów" (enen. ''Meytāle Tihixānea'' {{IPA|[mejˈtaːle tihixaːˈnea]}}), jest trzonem enenckiego społeczeństwa; bluźnienie na Boga Słońce zazwyczaj jest karane śmiercią.
Pierwotnym bóstwem Enenków jest Ūli — Bóg Słońce — który rozjaśnił pustki Tichanu, tworząc w ten sposób świat rzeczywisty — niebo i ziemię. Z powodu tabu nazywany jest często "Niemową" (enen. ''Meytālešin'' {{IPA|[mejtaːleˈʃin]}}), ponieważ uznaje się, iż po ukończeniu swego dzieła Uli udał się z powrotem do swego niebiańskiego pałacu i odtąd nie ingeruje bezpośrednio w sprawy świata. Nie oznacza to jednak, iż nie ma on znaczenia w wierzeniach Enenków — jest on gwarantem istnienia całego świata materialnego. Nie zanosi się do niego prywatnych intencji, ale kult Ulego, prowadzony przez "Niemych kapłanów" (enen. ''Meytāle Tihixānea'' {{IPA|[mejˈtaːle tihixaːˈnea]}}), jest trzonem enenckiego społeczeństwa; bluźnienie na Boga Słońce zazwyczaj jest karane śmiercią.
==Gospodarka==
=Gospodarka=
W większości tales występuje gospodarka pałacowa. Każdy dorosły obywatel talesati jest zobowiązany zapłacić podatek w postaci surowców (np. rolnicy oddają część swoich plonów, rzemieślnicy wyprodukowane narzędzia) lub pracy. Państwo może także wyegzekwować podatek w postaci zamówienia na konkretny produkt (np. właściciel kamieniołomu może być zobligowany do zaopatrzenia miasta w kamienie do budowy muru). Urzędnicy opłacani przez państwo nie płacą podatków, podobnie jak lekarze czy nauczyciele; w ostatnich latach doprowadziło to do znacznego wzbogacenia się i wzmocnienia pozycji klasy podobnej do europejskiej burżuazji.
W większości tales występuje gospodarka pałacowa. Każdy dorosły obywatel talesati jest zobowiązany zapłacić podatek w postaci surowców (np. rolnicy oddają część swoich plonów, rzemieślnicy wyprodukowane narzędzia) lub pracy. Państwo może także wyegzekwować podatek w postaci zamówienia na konkretny produkt (np. właściciel kamieniołomu może być zobligowany do zaopatrzenia miasta w kamienie do budowy muru). Urzędnicy opłacani przez państwo nie płacą podatków, podobnie jak lekarze czy nauczyciele; w ostatnich latach doprowadziło to do znacznego wzbogacenia się i wzmocnienia pozycji klasy podobnej do europejskiej burżuazji. Podatki są sumiennie egzekwowane, a uchylanie się od ich płacenia karane surowo — nawet śmiercią. Sama gospodarka w Szurze jest jednak dosyć liberalna i w większości tales nie ma większych obostrzeń prawnych, które ograniczałyby handel.
Gospodarkę większości państw Szuru można określić mianem gospodarki pałacowej. Obywatele płacą podatki, zwykle w postaci części wyprodukowanych przez siebie dóbr — np. rolnicy oddają zboże, rzemieślnicy narzędzia. Państwo może też wyegzekwować podatek w postaci zamówienia na konkretny produkt. Podatków nie płacą natomiast urzędnicy państwowi. Dokładny opis systemu podatkowego funkcjonującego w większości miast-państw opiszę dokładniej kiedy indziej. Poza obowiązkiem płacenia podatków gospodarka w Szurze jest dosyć liberalna i zwykle nieograniczona żadnymi surowymi przepisami. Głównym środkiem płatniczym są różnego rodzaju płaciwa czy bite w niektórych państwach pieniądze je reprezentujące. Jeśli chodzi o rolnictwo, hoduje się właściwie wszystko — od ryżu, przez owoce i warzywa, po rośliny o zastosowaniach w medycynie czy wykorzystywanych do wyrobu towarów luksusowych. Na mniej żyznych terenach pasie się zwierzęta. Ważną rolę w gospodarce odgrywają wyrąb drzew i górskie kamieniołomy. W miastach większość populacji stanowią rzemieślnicy zajmujący się przetwarzaniem zakupionych surowców na konkretne produkty.<ref>https://jezykotw.webd.pl/f/index.php/topic,1858.0.html</ref>
Podatki są sumiennie egzekwowane, a uchylanie się od ich płacenia karane surowo — nawet śmiercią.
=Szur jako projekt=
Szur został napisany przez [[Użytkownik:Spiritus|Spiritusa]] w roku 2020-tym po oddaniu jemu tej części [[Kanisja|Kanisji]] przez [[Użytkownik:Canis|Canisa]] po to, aby te ziemie zagospodarować. Spiritus napisał tylko część wydarzeń, następnie zaprzestał jakichkolwiek działań i odpowiedzi na wezwania. W roku 2024 podjęto decyzję o cofnięciu wszystkich wydarzeń historii Szuru o tysiąc lat [[Kyon]]u, a następnie uznano, że państwo i naród zniknęli bezpowrotnie, zwalniając cały ten obszar dla innych projektów.
Sama gospodarka w Szurze jest jednak dosyć liberalna i w większości tales nie ma większych obostrzeń prawnych, które ograniczałyby handel.
Cywilizacja Enenków (enen.«Šúr»/ˈʃúr/[1]) to szereg państw-miast istniejących w okresie od 4328 EK do 8012 EK, położonych w krainie zwanej Szurem nad południowo-wschodnim wybrzeżem Kyonu, zamieszkana przez etnicznych Enenków (enen.«Énennki»/ʔɛ́nɛŋki/, pl. «Ehínenka»/ʔɛhínɛŋka/). W roku 7973 EK, u szczytu swojej potęgi, państwa miasta graniczyły od północy z Buanią i od południa z Nuarią. W skład wchodziły głównie miasta Tuwwa, Futta, Ein oraz Ewan. Okazjonalnie, państwa te dominowały nad innymi i nad obszarem, co nazywano "hegemonią".
Enenkowie nigdy nie utworzyli jednolitego ani trwałego aparatu państwowego poza systemem państw-miast i ostatecznie padli ofiarą wzajemnych wojen, po czym zostali zdominowani przez inne narody obszaru Szuru, głównie przez Pulserimców. Państwa-miasta Enenków ulegały systematycznemu osłabieniu do roku 8500 EK, w 9505 EK istniało już tylko ostatnie państwo «Šúr Šano» "Górski Szur" ze stolicą w Tuwwie w stanie semi-permanentnego oblężenia, wcielone do państwa Boate. Do roku 11000 EK Enenkowie całkowicie zniknęli również etnicznie.
Historycznie, Szur był królestwem, w którym władzę dzierżył król (en. «tā́len»/tǎːlɛn/, dosł. "mówca") najsilniejszego miasta-państwa (en. «tālesā́ti»/taːlɛsǎːti/) — początkowo Futty, potem Tuwwy. W ciągu ostatnich paruset lat doszło jednak do upadku ostatniej dynastii tuwwskich mówców i obecnie Szur znajduje się w okresie rozbicia dzielnicowego, gdzie talesati nie było w stanie narzucić innym swojej hegemonii. Jednakże w ciągu ostatnich lat w polityce Szuru dominować zaczęły tzw. Trzy Wielkie Talesa: Ejin (en. «Eyîn»/ʔɛjîːn/), Ewan (en. «Ewán»/ʔɛwán/) oraz Tuwwa (en. «Túwwaʼ»/túwːaʔ/).
Nazwa
Słowo Enenk, Enenek pochodzi od enenckiego słowa Énenki, będącego derywatem słowa énen oznaczające człowieka, mieszkańca lub obywatela. Kíli Ehinénkas oznacza więc "ziemie ludzi" (kíli "ziemie"). Słowo Szur tymczasem pochodzi najprawdopodobniej od przymiotnika šúri, które przetłumaczyć można jako "odległy", "osamotniony".
Uwaga:Te flagi zostały zaprojektowane przez Canisa, już po usunięciu Spiritusa z projektu Kyon. Były potrzebne do użycia w artykułach o wojnach Szurii.
Poniższe flagi bywały używane dla oznaczenia najważniejszych państw-miast.
Szur jest terytorium w zdecydowanej większości górzystym. Tereny nizinne występują wyłącznie na cienkim paśmie wzdłuż wybrzeży oceanu (jednakże wysokość dosyć szybko wzrasta) oraz na północy. Wysokość nad poziomem morza mocno się waha, najwyższe góry osiągają wysokość do ok. 13 km n.p.m.[2] Większość Szuru znajduje się na wyżynach na wysokości ok. 1 km n.p.m.
Szur oddzielony jest od Wielkiej Pustyni Południowej naturalną barierą w postaci wysokich gór; ich linia jest jednakże nieregularna i często pojawiają się szerokie wyrwy, których wysokość względna nie wynosi więcej 1-2 km. Z gór spływają dwie rzeki — Gahama (enen. Ĝaháma) na południu i Tawgan (enen. Tā́wgan) na północy.
Enenkowie dzielą rok na piętnaście pięciodniowych tygodni. Dodatkowo co pięć lat dodaje się jeden specjalny dzień na koniec roku, by zapobiec przesunięciu pór roku (rok na Kyonie trwa ok. 75,2 ichniejszych dni). Ostatni dzień tygodnia jest dla większości ludzi wolny. Poza tym w wielu większych miastach odbywają się regularne, cotygodniowe targi. Poszczególne tygodnie nie mają swoich nazw; są po prostu numerowane. Ponadto podawanie tygodnia w datach jest dosyć rzadkie. Zwykle, podając datę, wymienia się po prostu numer dnia w roku[3]
Podstawowym pojęciem enenckiej religii jest Tixān[tiˈxaːn]. Słowo to trudno przetłumaczyć; jego znaczenie można przybliżyć jako "świat duchowy, idei", "eter"; jest to też słowo używane na określenie enenckiego panteonu, ogółu bóstw a często także innych istot niematerialnych. Wśród szurskich duchownych i uczonych nie ma zgody co do natury Tichanu — jedni uznają go za osobowe bóstwo a nawet czczą, inni traktują go raczej jako metaforę rzeczywistej natury świata, niedostrzegalnej dla ludzkiej percepcji.
Pierwotnym bóstwem Enenków jest Ūli — Bóg Słońce — który rozjaśnił pustki Tichanu, tworząc w ten sposób świat rzeczywisty — niebo i ziemię. Z powodu tabu nazywany jest często "Niemową" (enen. Meytālešin[mejtaːleˈʃin]), ponieważ uznaje się, iż po ukończeniu swego dzieła Uli udał się z powrotem do swego niebiańskiego pałacu i odtąd nie ingeruje bezpośrednio w sprawy świata. Nie oznacza to jednak, iż nie ma on znaczenia w wierzeniach Enenków — jest on gwarantem istnienia całego świata materialnego. Nie zanosi się do niego prywatnych intencji, ale kult Ulego, prowadzony przez "Niemych kapłanów" (enen. Meytāle Tihixānea[mejˈtaːle tihixaːˈnea]), jest trzonem enenckiego społeczeństwa; bluźnienie na Boga Słońce zazwyczaj jest karane śmiercią.
Gospodarka
W większości tales występuje gospodarka pałacowa. Każdy dorosły obywatel talesati jest zobowiązany zapłacić podatek w postaci surowców (np. rolnicy oddają część swoich plonów, rzemieślnicy wyprodukowane narzędzia) lub pracy. Państwo może także wyegzekwować podatek w postaci zamówienia na konkretny produkt (np. właściciel kamieniołomu może być zobligowany do zaopatrzenia miasta w kamienie do budowy muru). Urzędnicy opłacani przez państwo nie płacą podatków, podobnie jak lekarze czy nauczyciele; w ostatnich latach doprowadziło to do znacznego wzbogacenia się i wzmocnienia pozycji klasy podobnej do europejskiej burżuazji. Podatki są sumiennie egzekwowane, a uchylanie się od ich płacenia karane surowo — nawet śmiercią. Sama gospodarka w Szurze jest jednak dosyć liberalna i w większości tales nie ma większych obostrzeń prawnych, które ograniczałyby handel.
Gospodarkę większości państw Szuru można określić mianem gospodarki pałacowej. Obywatele płacą podatki, zwykle w postaci części wyprodukowanych przez siebie dóbr — np. rolnicy oddają zboże, rzemieślnicy narzędzia. Państwo może też wyegzekwować podatek w postaci zamówienia na konkretny produkt. Podatków nie płacą natomiast urzędnicy państwowi. Dokładny opis systemu podatkowego funkcjonującego w większości miast-państw opiszę dokładniej kiedy indziej. Poza obowiązkiem płacenia podatków gospodarka w Szurze jest dosyć liberalna i zwykle nieograniczona żadnymi surowymi przepisami. Głównym środkiem płatniczym są różnego rodzaju płaciwa czy bite w niektórych państwach pieniądze je reprezentujące. Jeśli chodzi o rolnictwo, hoduje się właściwie wszystko — od ryżu, przez owoce i warzywa, po rośliny o zastosowaniach w medycynie czy wykorzystywanych do wyrobu towarów luksusowych. Na mniej żyznych terenach pasie się zwierzęta. Ważną rolę w gospodarce odgrywają wyrąb drzew i górskie kamieniołomy. W miastach większość populacji stanowią rzemieślnicy zajmujący się przetwarzaniem zakupionych surowców na konkretne produkty.[4]
Szur jako projekt
Szur został napisany przez Spiritusa w roku 2020-tym po oddaniu jemu tej części Kanisji przez Canisa po to, aby te ziemie zagospodarować. Spiritus napisał tylko część wydarzeń, następnie zaprzestał jakichkolwiek działań i odpowiedzi na wezwania. W roku 2024 podjęto decyzję o cofnięciu wszystkich wydarzeń historii Szuru o tysiąc lat Kyonu, a następnie uznano, że państwo i naród zniknęli bezpowrotnie, zwalniając cały ten obszar dla innych projektów.
🪓🧨
Z autorem tego artykułu nie ma w ogóle kontaktu od 2 lat i nie tworzy. Nie reaguje na próby kontaktu. Projekt jest ogłoszony jako haniebnie porzucony. W związku z tym, prowadzący projekt Kyon nie zdecydowali o karnym odkanonizowaniu, ale o karnej dewastacji. Jeżeli artykuł dotyczy państwa lub lądu, zostanie on uznany za historycznie przejęty, zniszczony i zabity przez narody innych graczy. Możliwe, że już pozostawiony opis zostanie cofnięty w czasie przed rok wspólny Kyonu, aby kto inny mógł stworzyć co chce na tym obszarze i w tym czasie. Być może przeglądasz archiwalny artykuł, bądź jeszcze w kolejce do dewastacji. Sprawdź opis na wstępie artykułu.
¹ Siedmiomieście jest podmiotem prawa międzynarodowego równoważnym z państwami.
² Wszystkie miasta-państwa Talonbatu znajdują się de iure pod polityczną hegemonią miasta Tȝinur, jednak de facto każde z nich prowadzi niezależną politykę.
