Kyon (inne proponowane nazwy: Kynogea, Kyngea, Kynoge) - stricte aprioryczny conworld tworzony wspólnie przez użytkowników Polskiego Forum Językowego, umieszczony w świecie opartym na układzie planetarnym wygenerowanym przez symulator wszechświata Space Engine. Główna planeta orbituje wokół gwiazdy położnej na zupełnym skraju karłowatej, satelickiej galaktyki położonej w odległości około 1/4 - 1/5 drogi pomiędzy doskonale widoczną z góry Drogą Mleczną, a galaktyką Andromedy. Jednym z głównym założeń projektu jest symulacja wpływu bardzo specyficznego wyglądu nocnego nieba na tworzenie się legend miejscowych ludów.
Projekt jest dowodzony przez Henryka Pruthenię, a założony był i pierwotnie dowodzony przez Canisa, od którego pseudonimu (łac. canis - pies) zaproponowano nazwę projektu (starogr. κύων[2] - pies). Projekt jest prowadzony zgodnie z kilkoma zasadami. Jest aprioryczny - nie można opracowywać dla niego języków opartych na językach naturalnych (można za to na komputerach korzystać ze znanych systemów zapisu, np. z pisma chińskiego czy greki, z zastrzeżeniem, że dany lud ma własne pismo). Pod uwagę brani są tylko ludzie - żadnych elfów czy krasnali. Przeciętna cywilizacja znajduje się na poziomie rozwoju cywilizacyjnego około IX wieku na Ziemi. Szczyt rozwoju państwa (około 1% - 2% państw/ludów) może odpowiadać wczesnemu renesansowi ze szczyptą steampunku, gdzie maksymalnym osiągnięciem razy ludzkiej jest prymitywny silnik parowy[3]. Więcej uwagi należy poświęcić botanice niż zoologii. Dopuszczalne jest dublowanie fauny z Ziemi, z zastrzeżeniem, że głównie ma to być fauna plejstocenu (w tym tak zwana megafauna, tj. wielkie ssaki). Space Engine jest ważnym źródłem informacji, których nie trzeba wymyślać, a także map i zdjęć, ale do uczestników należy, czy należy pewne elementy traktować poważnie (zrezygnowano zupełnie z wygenerowanego układu rzek). Nazwy miejscowe są zapożyczane dla języka polskiego bezpośrednio z języka danego ludu.
Gracze
We wrześniu 2020 roku w projekcie brało udział osiem osób:
W projekcie pomagali/pomagają również Vaylor i Artaxes, odpowiadający za stworzenie kilku conlangów używanych na Kyonie, przede wszystkim na terenie Ajdyniriany.
Akcja conworldu toczy się na planecie, na której występuje życie oparte na wodzie - jak na Ziemi. Zarówno jednak planeta, jak i cała okolica kosmiczna są dość niestandardowe jak na fantastykę. Można tu opisać kilka poziomów, od galaktycznego po planetarny.
Akcja toczy się na piątej planecie, którą można nazwać Kyon, znajdującej się w sferze życia. Większą część globu zajmują oceany. De facto planeta posiada dwa kontynenty, z czego jeden jest superkontynentem, a drugi można uznać za dużą wyspę. Nachylenie osi planety wynosi aż 31°18'54".36, przez co obraca się ona niejako po skosie. Dzień jest dużo dłuższy od ziemskiego (1,813 dnia = ok. 44h), a rok dużo krótszy (136,35 dni ziemskich). Dni trwają dłużej, ale pory roku zmieniają się dużo szybciej. Ze względu na nachylenie osi obrotu, nawet na równiku zdarza się wyraźny podział na pory roku.
Równik i równoleżniki 30° i 60°
Kyon posiada magnetosferę (dowodzą tego zorze polarne). Lokalnie występuje wulkanizm (wyspa wulkaniczna znajduje się na środku oceanu, półkula południowa). Łańcuchy górskie dowodzą istnienia także płyt tektonicznych, a wraz z nimi, trzęsień ziemi. Prawdopodobnie samych płyt tektonicznych jest więcej, a i siła ścierania się jest z jakiegoś powodu większa (dużo bardzo wysokich gór), być może wynika to z grawitacji rzędu 0,57g według symulatora (mniejszy ciężar gór = łatwiej je wznieść).
Posiada trzy księżyce. Lykaon jest duży i krąży bardzo blisko Kyonu. Dwa pozostałe to małe asteroidy, krążące w znacznie większej odległości.
Powierzchnia planety podzielona jest na kilka głównych regionów, przede wszystkim biorąc pod uwagę granice geograficzne, jak i kulturowe. Przede wszystkim oddziela się ziemie kontynentalne, położone wewnątrz Pangei, oraz oceaniczne na wybrzeżach. Wzdłuż dużej części wybrzeża znajdują się góry, które to są naturalną barierą, zarówno kulturową, jak i klimatyczną. Na całej południowej półkuli jest niewiele bram, przez które możliwy jest kontakt między środkiem kontynentu, a jego wybrzeżami.
Na wybrzeżach wyróżnia się region północny, gdzie znajduje się państwo Neszszów, Kanisję, czyli południowy zachód, z Tangią i Sechtem, Szur, zamieszkały przez Enenków, dalekie Południe oraz Wschód, zdominowany głównie przez wpływy Monarchii Oleskiej. Największym regionem jest jednak Środkowy Kyon, skupiony głównie wokół cywilizacji Morza Słonego i Murii. Oprócz tego są tam jeszcze dwa mniejsze regiony, czyli Wielka Pustynia oddzielająca Środkowy Kyon od Południa i Szuru oraz Dewja, która to znajduje się na drugim, małym kontynencie.
Poszczególne regiony dzielą się potem na podregiony, jak na przykład region środkowy dzieli się na Ajdynirianę - wybrzeże południowe Morza Słonego, (będącą pod wpływem cywilizacji Ajdyniru), region północny Morza Słonego (z Siedmiomieściem, Trugami i Poitami), ziemie wschodnie (z Murią) oraz zachodni region stepów i pustyń (gdzie mieszkają Brotowie, Zambowie i Maktowie). Podobnie i inne regiony dzielą się na mniejsze.
Na poniższej mapie są przedstawione strefy klimatyczne Kyonu:
Legenda:
Dużą część planety pokrywają pustynie, roślinność rozwija się głównie wzdłuż wybrzeży mórz i rzek. Największa pustynia znajduje się na południu kontynentu, występują tam najwyższe temperatury na całej planecie. Mieszkają tam tylko nieliczni ludzie. Druga wielka pustynia znajduje się na północy, i również jest bardzo słabo zaludniona, niemniej jednak klimat tam jest sporo łagodniejszy niż na południu.
Z uwagi na duże nachylenie osi planety, nawet na równiku występują wyraźne pory roku, sucha i deszczowa, z tym że oczywiście pora sucha nie jest tam surowa, charakteryzuje się ona po prostu zmniejszonymi opadami. Ponieważ na planecie występuje wyraźny podział na tereny lądowe i oceaniczne, najprawdopodobniej występują tam monsuny, działając na zmianę na północnej i południowej półkuli. Łagodzi to klimat w wielu miejscach, które w innym przypadku mniej nadawałyby się do zamieszkania. Oprócz tego lokalnie klimat bywa łagodzony (bądź wręcz przeciwnie) przez prądy morskie i oceaniczne.
Planeta jest miejscami bardzo górzysta - góry są tu bardzo wysokie, wiele przekracza wysokości 12000 metrów nad poziomem morza, czyli poza zasięgiem ludzi. Duża część przełęczy między nimi również jest na tyle wysoka, żeby ludzie nie byli w stanie przez nie przechodzić. Takie góry pełnią też rolę bardzo wyraźnej bariery klimatycznej.
Fauna i flora nie są jeszcze dokładnie opisane. Wiadomo, że na Kyonie oprócz ludzi ma występować megafauna. W okolicy państwa Tangia wspomniane są również zwierzęta (przynajmniej dwa gatunki, płaza i ryby) produkujące maź luminescencyjną.
Historia Kyonu, jako obszaru o wielkiej powierzchni i wielkiej różnorodności, jest bardzo bogata. Ze względu na wielkość Kyonu historie poszczególnych obszarów Kyonu omawiane są oddzielnie.
Rokiem wyjściowym dla Kyonu rok 8973.1. Opisywany na niniejszej wiki stan państw, czy ich historia, dotyczą okresu do tego roku, o ile nie określono inaczej. Pierwszym dniem roku jest dzień Przesilenia Zimowego. Aktualna data to 8973. Lata zliczane są od daty założenia I Cesarstwa Qin. Nie podaje się miesięcy, jedynie tylko dzień roku. Np. 1244.64 - czyli 64-ty dzień roku 1244-ego. Ze względu na różnice w czasie obiegu Ziemi wokół Słońca i własnej osi i w czasie obiegu Kyonu wokół swojego Słońca i własnej osi kalendarz Kyonu różni się w dużym stopniu od kalendarza ziemskiego. Liczba dni w kyońskim kalendarzu w lata zwykłe liczy sobie 75 dni, za wyjątkiem lat przestępnych. W lata przestępne liczba dni może wahać się od 76 do nawet 78.
Porównanie z Ziemią
Kyoński dzień trwa 1,813 ziemskiego dnia (około 43,5 h), a kyoński rok trwa 136,35 ziemskich dni. Przelicznik względem lat kyońskich wynosi 2,68, tj.: 5.000 lat ziemskich = ~13.400 lat kyońskich
Lata przestępne
Co 5 lat rok trwa 76 dni.
Co 150 lat rok trwa 77 dni.
Co 3000 lat rok trwa 78 dni.
Lista lat przestępnych o liczbie dni wynoszących 77 dni: 150, 300, 450, 600, 750, 900, 1050, 1200, 1350, 1500, 1650, 1800, 1950, 2100, 2250, 2400, 2550, 2700, 2850, 3150, 3300, 3450, 3600, 3750, 3900, 4050, 4200, 4350, 4500, 4650, 4800, 4950, 5100, 5250, 5400, 5550, 5700, 5850...
Co 3000 lat rok posiada 78 dni.
Równonoce oraz Przesilenia
Cykl pięcioletni:
I 1 - 18 - 37 - 56
II 1 - 19 - 37 - 56
III 1 - 19 - 38 - 56
IV 1 - 19 - 38 - 57
V 1 - 19 - 38 - 57
Szóstego roku daty równonocy i przesileń wypadają jak roku pierwszego:
Tu będą opisane sposoby liczenia dat przez poszczególne narody Kyonu.
Państwa
Państwa na planecie są dzielone na poziomy rozwoju cywilizacyjnego. Podział jest następujący:
Porównanie
Przykładowa administracja
Przykładowa wojskowość
Poziom cywilizacyjny
Opis
Przykłady
Poziom 0
Zwierzęta
Różnie
Zęby, pazury i jad
Brak
Poniżej jakiejkolwiek kultury ludzkiej
Brak
Poziom 1
Kultury prymitywne
Struktura plemienna
Broń kamienna, drewniana lub ze znalezionego metalu (miecze, oszczepy), groty ze szkła, zatrute strzałki
Brak znajomości metalurgii. Proste chaty z błota, opanowanie ognia, podstawowe narzędzia umożliwiające oprawianie skór, tworzenie lin i łuków. Osiągnięcia nieprzewyższające osiągnięć większości zwierząt z wyjątkiem mowy, opanowania ognia i tworzenia lin.
Proste kultury zbieracko-łowieckie lub nomadyczne.
Plemiona na wyższym poziomie rozwoju z dobrze rozwiniętym handlem.
Wuzang
Poziom 3
Cywilizacja
Ostry feudalizm z książętami i monarchami na czele
Dobrze rozwinięta armia z własną siatką wywiadowczą. Struktury policyjne i żandarmeria. Proste, drewniane machiny oblężnicze, pierwsze imponujące kamienne fortece. Marynarka wojenna.
Podstawowe szkolnictwo. Gospodarka głównie oparta na roli i podatkach lub daninach, w mniejszym stopniu handlu. Może się pojawić kanalizacja.
Cywilizacja porównywalna do kultur zachodniej Europy IX wieku.
Kavelia
Poziom 4
Wysoko rozwinięta cywilizacja
Może się pojawić parlament
Poważne machiny oblężnicze. Armaty i prymitywna broń palna, ładunki wybuchowe. Doskonale rozwinięta marynarka. Wielkie fortece.
Szkolnictwo i nauka na bardzo wysokim poziomie, poważna eksploracja świata, kontakty pomiędzy badaczami całego świata. Dobrze rozwinięty handel oraz usługi, a także medycyna. System pocztowy, sztuczne ognie, siatka dróg.
Cywilizacja porównywalna do poziomu świata arabskiego w XIII wieku.
Sprawniej funkcjonująca państwowość i administracja
Potężna armia i marynarka, broń palna o większym znaczeniu. Prosta artyleria, w tym oblężnicza (moździerze).
Łatwiej dostępne księgi, dobrze rozwinięta kartografia, postęp w medycynie. Pewne podstawowe prawa człowieka, intensywne prace związane z chemią, astronomią i inżynieryjne. Szczytem rozwoju jest prosty silnik parowy (jeszcze bez zastosowania).
Cywilizacja porównywalna do poziomu przyszłych zachodnich imperiów kolonialnych XV-XVI wieku.
